مجله خبری تشریفات

تائیه دعبل

قَصیدۀ تائیّۀ دِعْبِل، شعری میباشد از دِعْبل خُزاعی درباره اهل‌بیت(ع). این شعر را از شایسته ترین روضه‌سرایی‌ها دربارهٔ اهل‌بیت دانسته‌اند. این قصیده ۱۲۰ بیت دارااست و در آن خلافت و ولایت امام علی(ع) و فضیلت ها و مصائب اهل‌بیت(ع) مطرح تشریفات ترحیم مشهد گردیده‌است.

دِعْبل این شعر را اولیه‌توشه، برای امام رضا(ع) در مَرْو خواند که با استقبال امام مواجه شد. امام رضا(ع) در مقابل این شعر، سکه‌هایی از طلا جواهرات یا این که نقره که به نامش ضرب گردیده بود و نیز تی شرت خویش را به دعبل کادو اعطا کرد و با اضافه‌کردن تعدادی بیت، مضمون آن را بی نقص‌خیس کرد. بر این قصیده گستردن‌های مختلفی درج شده که به عنوان مثال آن‌ها «گستردن و ترجمه قصیده تائیه دعبل»، نوشتهٔ علامه مجلسی میباشد.

منزلت
قصیده تائیه دعبل، سروده دِعْبِل بن علیّ خُزاعی از یاران امام رضا(ع)، از شایسته ترین شعرها و فاخرترین روضه‌ها درباره اهل‌بیت(ع) دانسته گردیده است.[۱] جعفر سبحانی، تاریخ‌نگار و مرجع تبعیت شیعه، این قصیده را سندی تاریخی و جاودان دانسته که در آن سیاست بنی‌امیه و بنی‌عباس در قبال اهل‌بیت(ع) اورده شده میباشد.[۲] به گفته سید محسن امین در کتاب اَعیانُ‌الشیعه، این شعر از چنان شهرتی شامل است که همگی تاریخ‌نگاران به آن پرداخته‌اند و شاعران در شعر‌های خویش به آن اشاره کرده‌اند.[۳]

قضیه قصیده و انگیزه اسم‌گذاری

آرامگاه منسوب به دعبل خزاعی در شهر شوش
این قصیده در مدح و منقبتِ اهل‌بیت سروده گردیده و مصائب آنها‌را ذکر نموده است. ولایت امام علی(ع)، علاقه به آل‌محمد، جفای معاندان به امام علی(ع) و بستگان وی پس از رحلت رسول(ص)، اتفاق کربلا و قیام علویان در قبال خلافت بنی‌امیه و بنی‌عباس، از موضوعات مطرح‌گردیده درین قصیده میباشد.[۴]

در ادبیات عرب، قصیده‌های اساسی بر مبنای حرف اخر قافیه‌ها اسم‌گذاری میشود. ازاین‌رو این قصیده را تائیه دعبل نامیده‌اند.[۵] این قصیده به «مَدارس آیه ها» (محل یادگیری آیه‌ها قرآن) نیز پر اسم و رسم میباشد[۶] و به «اَلتّائیةُ الکبری» و «اَلتّائیةُ الْخالده» (تائیه جاودان) نیز شناخته می‌گردد.[۷] دعبل این قصیده را بر پارچه‌ای نوشت و در آن پارچه احرام بست و وصیت کرد آن را در کفنش قرار دهند.[۸]

ورژن‌های گوناگون شعر
به گفته علامه امینی در کتاب الغدیر، در گزارش‌های متفاوت، تعداد بیت‌های این شعر ۱۲۰ بیت میباشد.[۹] اما یاقوت حَمَاو تاریخ‌نویس قرن ششم و هفتم، ورژن‌های این شعر را متعدد دانسته و احتمال داده بعضا شیعه‌ها ابیاتی را به آن افزوده باشند.[۱۰] سید محسن امین احتمال یاقوت حموی را ناصحیح شمرده و گفته اختلاف ورژن‌های این شعر به‌انگیزه اختلاف ذوق ناقلان این شعر، در دستچین‌کردن ابیات این قصیده بوده میباشد؛ چون قصیده تائیه وقتگیر میباشد و بعضا اشخاص، در نقل این شعر، ابیاتی از آن را حذف و صرفا بعضا از آن‌ها‌را نقل کرده‌اند.[۱۱]

تائیه دعبل

قَصیدۀ تائیّۀ دِعْبِل، شعری میباشد از دِعْبل خُزاعی درباره اهل‌بیت(ع). این شعر را از شایسته ترین روضه‌سرایی‌ها دربارهٔ اهل‌بیت دانسته‌اند. این قصیده ۱۲۰ بیت دارااست و در آن خلافت و ولایت امام علی(ع) و فضیلت ها و مصائب اهل‌بیت(ع) مطرح تشریفات ترحیم مشهد گردیده‌است.

دِعْبل این شعر را اولیه‌توشه، برای امام رضا(ع) در مَرْو خواند که با استقبال امام مواجه شد. امام رضا(ع) در مقابل این شعر، سکه‌هایی از طلا جواهرات یا این که نقره که به نامش ضرب گردیده بود و نیز تی شرت خویش را به دعبل کادو اعطا کرد و با اضافه‌کردن تعدادی بیت، مضمون آن را بی نقص‌خیس کرد. بر این قصیده گستردن‌های مختلفی درج شده که به عنوان مثال آن‌ها «گستردن و ترجمه قصیده تائیه دعبل»، نوشتهٔ علامه مجلسی میباشد.

منزلت
قصیده تائیه دعبل، سروده دِعْبِل بن علیّ خُزاعی از یاران امام رضا(ع)، از شایسته ترین شعرها و فاخرترین روضه‌ها درباره اهل‌بیت(ع) دانسته گردیده است.[۱] جعفر سبحانی، تاریخ‌نگار و مرجع تبعیت شیعه، این قصیده را سندی تاریخی و جاودان دانسته که در آن سیاست بنی‌امیه و بنی‌عباس در قبال اهل‌بیت(ع) اورده شده میباشد.[۲] به گفته سید محسن امین در کتاب اَعیانُ‌الشیعه، این شعر از چنان شهرتی شامل است که همگی تاریخ‌نگاران به آن پرداخته‌اند و شاعران در شعر‌های خویش به آن اشاره کرده‌اند.[۳]

قضیه قصیده و انگیزه اسم‌گذاری

آرامگاه منسوب به دعبل خزاعی در شهر شوش
این قصیده در مدح و منقبتِ اهل‌بیت سروده گردیده و مصائب آنها‌را ذکر نموده است. ولایت امام علی(ع)، علاقه به آل‌محمد، جفای معاندان به امام علی(ع) و بستگان وی پس از رحلت رسول(ص)، اتفاق کربلا و قیام علویان در قبال خلافت بنی‌امیه و بنی‌عباس، از موضوعات مطرح‌گردیده درین قصیده میباشد.[۴]

در ادبیات عرب، قصیده‌های اساسی بر مبنای حرف اخر قافیه‌ها اسم‌گذاری میشود. ازاین‌رو این قصیده را تائیه دعبل نامیده‌اند.[۵] این قصیده به «مَدارس آیه ها» (محل یادگیری آیه‌ها قرآن) نیز پر اسم و رسم میباشد[۶] و به «اَلتّائیةُ الکبری» و «اَلتّائیةُ الْخالده» (تائیه جاودان) نیز شناخته می‌گردد.[۷] دعبل این قصیده را بر پارچه‌ای نوشت و در آن پارچه احرام بست و وصیت کرد آن را در کفنش قرار دهند.[۸]

ورژن‌های گوناگون شعر
به گفته علامه امینی در کتاب الغدیر، در گزارش‌های متفاوت، تعداد بیت‌های این شعر ۱۲۰ بیت میباشد.[۹] اما یاقوت حَمَاو تاریخ‌نویس قرن ششم و هفتم، ورژن‌های این شعر را متعدد دانسته و احتمال داده بعضا شیعه‌ها ابیاتی را به آن افزوده باشند.[۱۰] سید محسن امین احتمال یاقوت حموی را ناصحیح شمرده و گفته اختلاف ورژن‌های این شعر به‌انگیزه اختلاف ذوق ناقلان این شعر، در دستچین‌کردن ابیات این قصیده بوده میباشد؛ چون قصیده تائیه وقتگیر میباشد و بعضا اشخاص، در نقل این شعر، ابیاتی از آن را حذف و صرفا بعضا از آن‌ها‌را نقل کرده‌اند.[۱۱]