استدلال‌های وجودی
نوشته ی علمیٔ اساسی: ادله وجودی
دراین مجموعه از عامل‌ها که به ادله‌های وجودی به شهرت رسیده است، با بررسی و توجه در معنی معبود، وجود پروردگار ثابت می‌گردد. یعنی تمجید آفریدگار نیازمند آن میباشد که اینگونه موجودی وجود فرنگی تشریفات ترحیم مشهد داشته باشد. تقریرهای زیادی از این استدلال، در الهیات مسیحی ارائه شد‌ه‌است. قدیس آنسِلم (متولد ۵۰۳ق /۱۱۰۹م) اولیه شخصی میباشد که از این شیوه برای ثابت وجود پروردگار به کار گرفت. او سوای آن که از اسم عامل وجودی به کار گیری نماید، دو تقریر از این دلیل ارائه کرد. ابعاد کانت، این تیم از براهین را دلیل وجودی نامید. یکی‌از تقاریر ارائه گردیده از سوی آنسلم اینگونه میباشد:
مقدمه۱. خداوند موجودی میباشد که بی نقص‌خیس از وی نمی‌قدرت تصور کرد؛
مقدمه۲. درصورتی که فرض کنیم که معبود در بیرون وجود نداشته باشد، یعنی صرفا در ذهن آدم مو جود میباشد؛
مقدمه۳. موجودی که هم در ذهن میباشد و هم در بیرون، رفیعتر میباشد از موجودی که تنها در ذهن وجود داراست؛
مقدمه۴. براین اساس در‌صورتی‌که خداوند در بیرون جانور نباشد، یعنی معبود بدون نقص‌ترین موجودی که قابل تصور میباشد وجود ندارد و از وی بی نقص‌خیس نیز می‌اقتدار تصور کرد و این خلف میباشد؛
بدین ترتیب، معبود بایستی در سوا ذهن ما مو جود باشد و گرنه بر خلاف تمجید ماخواهد بود. [۴۰]
عامل اخلاقی
نوشته‌ی علمیٔ مهم: استدلال اخلاقی
ادله اخلاقی درصدد ثابت خدا از روش پاراگراف‌های و تجربیات‌های اخلاقی میباشد.[۴۱] بیان شده این دلیل اولیه توشه بوسیله ایمانوئل کانت ارائه شد؛[۴۲] ولی برخی افلاطون را مُبدِع این دلیل دانسته‌اند.[۴۳] تقریرهای مختلفی از این ادله ارائه شد‌ه‌است. از نگرش امام خمینی، گرایش به بی‌نقص بودن، فطرتی میباشد که با اسم عشق و علاقهِ به کمال از آن خاطر میشود. همگی شیفته علمی که جهل در آن وجود ندارد، قدرتی که ناتوانی در آن نباشد و حیاتی سوای مرگ می‌باشند. همگی معتقدند که شیدا کمال مطلق می‌باشند؛ یعنی کمالی که همگی چیز در آن بدون نقص و بی‌نقص باشد و زیرا همگی طالب آنند؛ با‌یقین، می‌بایست این کمال مطلق در دنیای خارج از ذهن تحقق یافته باشد و آن آفریدگار میباشد.[۴۴] انتقادهایی از سوی فیلسوفان و متکلمان به عامل اخلاقی وارداتی میباشد.[۴۵]
عامل باطل عزائم
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: ادله باطل عزائم
بُرهان فَسخِ عَزائِم برای مثال براهین ثابت معبود میباشد که از روش گسسته شدن تصمیم‌ها و سست شدن عزم‌های انسانی، به ثابت خداوند می پردازد.[۴۶] براساس این ادله، بشر‌ها گاه از تصمیمی پشیمان می گردند یا این که از اعتقادی دست می‌شویند. این تغییرهای درونی بایستی به عاملی خارج از بشر نسبت داده گردد که به عبارتی وجود پروردگار و عزم وی میباشد.[۴۷] امام علی(ع) دراین باره می فرماید: «عَرَفْتُ اللَّهَ سُبْحَانَهُ بِفَسْخِ الْعَزَائِمِ وَ حَلِّ الْعُقُودِ وَ نَقْضِ الْهِمَم؛ پروردگار را به شکستن اراده‌ها و باز کردن گره‌ها و نقض کردن کوشش‌ها شناختم».[۴۸] در ارتباط کیفیت دلالت باطل عزائم بر وجود آفریدگار، آنالیز‌های گوناگونی ارائه شد‌ه‌است. جمع‌ای آن را در پرتو آیه ها و احادیث ارزیابی کرده و برخی از شارحان متکلم یا این که فیلسوف آن را به بقیه براهین ثابت معبود همانند ادله حدوث یا این که عامل قابلیت و امکان و وجوب تحویل برده‌اند.[۴۹]
بعضی از آیه‌ها قرآن همانند آیه ۲۰ و ۲۱ سوره ذاریات، آیه ۲۴ سوره انفال و آیه ۲۵ سوره نجم را اشاره به استدلال باطل عزائم دانسته‌اند.[۵۰]
دلیل اعجاز
نوشته‌علمیٔ مهم: عامل اعجاز
دلیل اعجاز با استناد به معجزات و حادثه ها خارق العاده به ثابت وجود آفریدگار می پردازد.[۵۱] این عامل در آغاز، بوسیله اندیشمندان غربی مطرح شد.[۵۲] از حیث بیشتر محققان اسلامی، استدلال اعجاز برای ثابت وجود پروردگار کفاف نمی دهد و فقط نبوت پیامبران(ع) را ثابت می‌نماید؛[۵۳] البته بعضا همانند ملامهدی نراقی آن را تحت عنوان برهانی برای ثابت وجود خداوند پذیرفته میباشد.[۵۴]
ملامهدی نراقی عامل اعجاز را پنجمی برهان برای ثابت خداوند قرار داده و این‌سیرتکامل تقریر نموده است: به حکم عقل معجزات و کراماتی که از پیامبران و اولیاء صادر شد‌ه‌است، اموری می‌باشند که قابلیت و امکان ندارد از آدم صادر شوند. پس می بایست آفریننده حکیمی باشد که صدور این‌سیرتکامل کارها به باعث اقتدار و حکمت بدون نقص وی باشد.[۵۵]
استدلال‌های ثابت معبود در قرآن
درباره اینکه آیا در قرآن برای ثابت معبود، استدلال و استدلالی نام برده میباشد یا این که نه، در بین مفسران اختلاف حیث وجود داراست. به گفته محمدتقی مصباح یزدی، مجتهد شیعی، بخش اعظمی از مفسران به ویژه مفسران متکلم همانند فخر رازی، آیه ها زیادی را ناظر به ثابت وجود معبود دانسته و مورد ها آن‌ها را به طور براهینی در آورده‌اند که رجوع بیشتر آن‌ها به ادله نظم میباشد. در قبال این مفسران، توده‌ای دیگر معتقدند قرآن، وجود معبود را بی‌نیاز از عامل دانسته و درصدد ثابت وجود آفریدگار نبوده میباشد. از دید مجموعه دوم، براهینی که مجموعه نخستین داعیه کرده‌اند یا این که در جایگاه ثابت توحید و نفی کفر میباشد یااینکه به طور عامل در قرآن نیامده میباشد و مفسران بعضی از گفته ها قرآنی را با ضمیمه کردن مقدمات به طور استدلال درآورده‌اند.[۵۶] آیت الله مصباح یزدی وجه گردآوری این دو طریقه را به‌این دانسته میباشد که گفته خواهد شد هرچند قرآن به طور بی واسطه درصدد ثابت وجود پروردگار عدم وجود یا این که وجود معبود را بی‌نیاز از ادله و مبرهن می‌دانست؛ اما به هر هم اکنون می‌اقتدار از نشانه‌ها قرآن، دلیل‌هایی برای ثابت خداوند به دست آورد. از جمله بعید وجود ندارد آیه‌ای که مستقیماً درصدد ثابت یگانگی خداوند باشد؛ اما به طور غیرمستقیم اصل وجود آفریدگار را هم اثبات نماید
استدلال‌های وجودی
نوشته ی علمیٔ اساسی: ادله وجودی
دراین مجموعه از عامل‌ها که به ادله‌های وجودی به شهرت رسیده است، با بررسی و توجه در معنی معبود، وجود پروردگار ثابت می‌گردد. یعنی تمجید آفریدگار نیازمند آن میباشد که اینگونه موجودی وجود فرنگی تشریفات ترحیم مشهد داشته باشد. تقریرهای زیادی از این استدلال، در الهیات مسیحی ارائه شد‌ه‌است. قدیس آنسِلم (متولد ۵۰۳ق /۱۱۰۹م) اولیه شخصی میباشد که از این شیوه برای ثابت وجود پروردگار به کار گرفت. او سوای آن که از اسم عامل وجودی به کار گیری نماید، دو تقریر از این دلیل ارائه کرد. ابعاد کانت، این تیم از براهین را دلیل وجودی نامید. یکی‌از تقاریر ارائه گردیده از سوی آنسلم اینگونه میباشد:
مقدمه۱. خداوند موجودی میباشد که بی نقص‌خیس از وی نمی‌قدرت تصور کرد؛
مقدمه۲. درصورتی که فرض کنیم که معبود در بیرون وجود نداشته باشد، یعنی صرفا در ذهن آدم مو جود میباشد؛
مقدمه۳. موجودی که هم در ذهن میباشد و هم در بیرون، رفیعتر میباشد از موجودی که تنها در ذهن وجود داراست؛
مقدمه۴. براین اساس در‌صورتی‌که خداوند در بیرون جانور نباشد، یعنی معبود بدون نقص‌ترین موجودی که قابل تصور میباشد وجود ندارد و از وی بی نقص‌خیس نیز می‌اقتدار تصور کرد و این خلف میباشد؛
بدین ترتیب، معبود بایستی در سوا ذهن ما مو جود باشد و گرنه بر خلاف تمجید ماخواهد بود. [۴۰]
عامل اخلاقی
نوشته‌ی علمیٔ مهم: استدلال اخلاقی
ادله اخلاقی درصدد ثابت خدا از روش پاراگراف‌های و تجربیات‌های اخلاقی میباشد.[۴۱] بیان شده این دلیل اولیه توشه بوسیله ایمانوئل کانت ارائه شد؛[۴۲] ولی برخی افلاطون را مُبدِع این دلیل دانسته‌اند.[۴۳] تقریرهای مختلفی از این ادله ارائه شد‌ه‌است. از نگرش امام خمینی، گرایش به بی‌نقص بودن، فطرتی میباشد که با اسم عشق و علاقهِ به کمال از آن خاطر میشود. همگی شیفته علمی که جهل در آن وجود ندارد، قدرتی که ناتوانی در آن نباشد و حیاتی سوای مرگ می‌باشند. همگی معتقدند که شیدا کمال مطلق می‌باشند؛ یعنی کمالی که همگی چیز در آن بدون نقص و بی‌نقص باشد و زیرا همگی طالب آنند؛ با‌یقین، می‌بایست این کمال مطلق در دنیای خارج از ذهن تحقق یافته باشد و آن آفریدگار میباشد.[۴۴] انتقادهایی از سوی فیلسوفان و متکلمان به عامل اخلاقی وارداتی میباشد.[۴۵]
عامل باطل عزائم
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: ادله باطل عزائم
بُرهان فَسخِ عَزائِم برای مثال براهین ثابت معبود میباشد که از روش گسسته شدن تصمیم‌ها و سست شدن عزم‌های انسانی، به ثابت خداوند می پردازد.[۴۶] براساس این ادله، بشر‌ها گاه از تصمیمی پشیمان می گردند یا این که از اعتقادی دست می‌شویند. این تغییرهای درونی بایستی به عاملی خارج از بشر نسبت داده گردد که به عبارتی وجود پروردگار و عزم وی میباشد.[۴۷] امام علی(ع) دراین باره می فرماید: «عَرَفْتُ اللَّهَ سُبْحَانَهُ بِفَسْخِ الْعَزَائِمِ وَ حَلِّ الْعُقُودِ وَ نَقْضِ الْهِمَم؛ پروردگار را به شکستن اراده‌ها و باز کردن گره‌ها و نقض کردن کوشش‌ها شناختم».[۴۸] در ارتباط کیفیت دلالت باطل عزائم بر وجود آفریدگار، آنالیز‌های گوناگونی ارائه شد‌ه‌است. جمع‌ای آن را در پرتو آیه ها و احادیث ارزیابی کرده و برخی از شارحان متکلم یا این که فیلسوف آن را به بقیه براهین ثابت معبود همانند ادله حدوث یا این که عامل قابلیت و امکان و وجوب تحویل برده‌اند.[۴۹]
بعضی از آیه‌ها قرآن همانند آیه ۲۰ و ۲۱ سوره ذاریات، آیه ۲۴ سوره انفال و آیه ۲۵ سوره نجم را اشاره به استدلال باطل عزائم دانسته‌اند.[۵۰]
دلیل اعجاز
نوشته‌علمیٔ مهم: عامل اعجاز
دلیل اعجاز با استناد به معجزات و حادثه ها خارق العاده به ثابت وجود آفریدگار می پردازد.[۵۱] این عامل در آغاز، بوسیله اندیشمندان غربی مطرح شد.[۵۲] از حیث بیشتر محققان اسلامی، استدلال اعجاز برای ثابت وجود پروردگار کفاف نمی دهد و فقط نبوت پیامبران(ع) را ثابت می‌نماید؛[۵۳] البته بعضا همانند ملامهدی نراقی آن را تحت عنوان برهانی برای ثابت وجود خداوند پذیرفته میباشد.[۵۴]
ملامهدی نراقی عامل اعجاز را پنجمی برهان برای ثابت خداوند قرار داده و این‌سیرتکامل تقریر نموده است: به حکم عقل معجزات و کراماتی که از پیامبران و اولیاء صادر شد‌ه‌است، اموری می‌باشند که قابلیت و امکان ندارد از آدم صادر شوند. پس می بایست آفریننده حکیمی باشد که صدور این‌سیرتکامل کارها به باعث اقتدار و حکمت بدون نقص وی باشد.[۵۵]
استدلال‌های ثابت معبود در قرآن
درباره اینکه آیا در قرآن برای ثابت معبود، استدلال و استدلالی نام برده میباشد یا این که نه، در بین مفسران اختلاف حیث وجود داراست. به گفته محمدتقی مصباح یزدی، مجتهد شیعی، بخش اعظمی از مفسران به ویژه مفسران متکلم همانند فخر رازی، آیه ها زیادی را ناظر به ثابت وجود معبود دانسته و مورد ها آن‌ها را به طور براهینی در آورده‌اند که رجوع بیشتر آن‌ها به ادله نظم میباشد. در قبال این مفسران، توده‌ای دیگر معتقدند قرآن، وجود معبود را بی‌نیاز از عامل دانسته و درصدد ثابت وجود آفریدگار نبوده میباشد. از دید مجموعه دوم، براهینی که مجموعه نخستین داعیه کرده‌اند یا این که در جایگاه ثابت توحید و نفی کفر میباشد یااینکه به طور عامل در قرآن نیامده میباشد و مفسران بعضی از گفته ها قرآنی را با ضمیمه کردن مقدمات به طور استدلال درآورده‌اند.[۵۶] آیت الله مصباح یزدی وجه گردآوری این دو طریقه را به‌این دانسته میباشد که گفته خواهد شد هرچند قرآن به طور بی واسطه درصدد ثابت وجود پروردگار عدم وجود یا این که وجود معبود را بی‌نیاز از ادله و مبرهن می‌دانست؛ اما به هر هم اکنون می‌اقتدار از نشانه‌ها قرآن، دلیل‌هایی برای ثابت خداوند به دست آورد. از جمله بعید وجود ندارد آیه‌ای که مستقیماً درصدد ثابت یگانگی خداوند باشد؛ اما به طور غیرمستقیم اصل وجود آفریدگار را هم اثبات نماید
راهنمای آمادهسازی مسجد یا سالن برای مراسم ترحیم؛ از چیدمان تا امکانات رفاهی