مجله خبری تشریفات

تفاوت با حسد و حسرت
نوشته ی علمیٔ مهم: حسد
در غبطه، فرد امید می‌نماید، نعمتی که دیگری دارااست را داشته باشد فارغ از آن که خواهان زوال آن نعمت برای دیگری باشد؛ ولی در حسد، حسود و بخیل امید می‌نماید نعمتی که دیگری دارااست، از میان برود.[۱۲] ابن ابی‌الحدید در ذکر تفاوت حسد و غبطه میگوید: «مرز حسادت این میباشد که از آنچه که قسمت دیگری گردیده خشمگین شوی و دوست داشته باشی از وی زائل گردیده و به تو رسد؛ البته غبطه آن میباشد که از روزی دیگری اندوهگین نشوی و زوالش را نخواهی و صرفا دوست داشته باشی مثل آن قسمت تو تشریفات ترحیم مشهد هم بشود.»[۱۳]
غبطه، از فضائل اخلاقی و صفات نیکو میباشد؛[۱۴] در حالی که سازه به گفته ملامهدی نراقی حسد، از بدترین رذائل اخلاقی و امراض نفسانی به شمار می‌رود که صاحبش را مبتلای به عقوبت مادی و عذاب اخروی می‌نماید[۱۵] و در قرآن و احادیث مذمت گردیده‌است.[۱۶]
غبطه با حسرت نیز تفاوت دارااست.[۱۷] حسرت به معنای ناراحتی شدید بر چیزی که از دست رفته میباشد.[۱۸] حسرت، یک برخورد عاطفی و نوعی ناراحتی میباشد که شخص، وقتی که شم حیف کردن بهره و امتیازی داشته باشد، آن را تجارب می‌نماید.[۱۹]

تک‌نگاری
کتاب «جامع الاحادیث حسد: غبطه و منافسه» نوشته علی‌رضا برازش. تالیف کننده در‌این کتاب به جمع و تیم‌بندی احادیث پیرامون حسد و موضوعات مربوط به آن مانند غبطه، از منابع دارای اعتبار روایی شیعه، پرداخته میباشد. این کتاب در یک مجلد از سوی انتشارات امیرکبیر چاپ شده است.[۲۰]

پانویس
فیومی، مصباح المنیر،۱۴۱۸ق، ج۱، ص۴۴۲.
ابن مراد، لسان العرب، ۱۴۱۴ق، ج۷، ص۳۵۸-۳۵۹.
موسسه دایره المعارف الفقه الاسلامی، تمدن فقه فارسی، ۱۳۸۷ش، ج۵، ص۵۳۵.
علامه حلی، تذکرة الفقها، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۸۰.
موسسه دایره المعارف الفقه الاسلامی، الموسوعه الفقهیه، ۱۴۲۳ق، ج۱۷، ص۵۹.
کلینی، الکافی، ۱۴۳۰ق، ج۳، ص۷۴۹.
آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۲۰۰.
آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۲۲۸.
نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸

تفاوت با حسد و حسرت
نوشته ی علمیٔ مهم: حسد
در غبطه، فرد امید می‌نماید، نعمتی که دیگری دارااست را داشته باشد فارغ از آن که خواهان زوال آن نعمت برای دیگری باشد؛ ولی در حسد، حسود و بخیل امید می‌نماید نعمتی که دیگری دارااست، از میان برود.[۱۲] ابن ابی‌الحدید در ذکر تفاوت حسد و غبطه میگوید: «مرز حسادت این میباشد که از آنچه که قسمت دیگری گردیده خشمگین شوی و دوست داشته باشی از وی زائل گردیده و به تو رسد؛ البته غبطه آن میباشد که از روزی دیگری اندوهگین نشوی و زوالش را نخواهی و صرفا دوست داشته باشی مثل آن قسمت تو تشریفات ترحیم مشهد هم بشود.»[۱۳]
غبطه، از فضائل اخلاقی و صفات نیکو میباشد؛[۱۴] در حالی که سازه به گفته ملامهدی نراقی حسد، از بدترین رذائل اخلاقی و امراض نفسانی به شمار می‌رود که صاحبش را مبتلای به عقوبت مادی و عذاب اخروی می‌نماید[۱۵] و در قرآن و احادیث مذمت گردیده‌است.[۱۶]
غبطه با حسرت نیز تفاوت دارااست.[۱۷] حسرت به معنای ناراحتی شدید بر چیزی که از دست رفته میباشد.[۱۸] حسرت، یک برخورد عاطفی و نوعی ناراحتی میباشد که شخص، وقتی که شم حیف کردن بهره و امتیازی داشته باشد، آن را تجارب می‌نماید.[۱۹]

تک‌نگاری
کتاب «جامع الاحادیث حسد: غبطه و منافسه» نوشته علی‌رضا برازش. تالیف کننده در‌این کتاب به جمع و تیم‌بندی احادیث پیرامون حسد و موضوعات مربوط به آن مانند غبطه، از منابع دارای اعتبار روایی شیعه، پرداخته میباشد. این کتاب در یک مجلد از سوی انتشارات امیرکبیر چاپ شده است.[۲۰]

پانویس
فیومی، مصباح المنیر،۱۴۱۸ق، ج۱، ص۴۴۲.
ابن مراد، لسان العرب، ۱۴۱۴ق، ج۷، ص۳۵۸-۳۵۹.
موسسه دایره المعارف الفقه الاسلامی، تمدن فقه فارسی، ۱۳۸۷ش، ج۵، ص۵۳۵.
علامه حلی، تذکرة الفقها، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۸۰.
موسسه دایره المعارف الفقه الاسلامی، الموسوعه الفقهیه، ۱۴۲۳ق، ج۱۷، ص۵۹.
کلینی، الکافی، ۱۴۳۰ق، ج۳، ص۷۴۹.
آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۲۰۰.
آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۲۲۸.
نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸