یکیاز بخش ها تاریخی اردبیل، شهر باستانی یئری میباشد که در ۶۵ کیلومتری اردبیل و ۳۱ کیلومتری شرق مشگینشهر در کنار رود قره تشریفات ترحیم مشهد سو واقع گردیده که تقریبا قدمتی 8000 ساله دارد. این شهر محل استقرار تمدنی دیرین بوده که نخستین توشه در سال ۱۹۴۷ چارلز برنی ،باستانشناس، جستجو بر روی آن را شروع کرد و بهتیتر «قلعه ارجق» از سوی وی معرفی شد. از خصوصیتهای جذاب این حیطه، سنگوارههایی با طرح آدم میباشد که بر روی سنگها عده ای دستبهسینه و معمولا فارغ از دهن بهدیده میخورد. ولی میان این سنگوارههای بیدهن صرفا یک مجسمه حکاکی گردیده زن که دهن دارااست پیدا گردیدهاست. شهر یئری با وسعتی حدود 400 هکتار از سه نصیب مهم قلعه نظامی، قوشاتپه و محل عبادت ساخته شده و باستانشناسان معتقدند که قوشاتپه به هزاره هفتم قبل از تولد و دو نصیب دیگر به 1450 سال قبل از ولادت وابستگی داراهستند، بهطور کلی عمر این حوزه را با تمرکز به شواهد و اشیا یافت گردیده وابسته به چند عصر تاریخی هست و حدود 537 سنگواره باستانی با طولهای متفاوت دراین حوزه بهدیده می خورند. تصویب ملی: شهر یئری 7 مهرماه 1381 خورشیدی با شماره ۶۱۶۲ در فهرست اثر ها ملی کشور ایران به تصویب رسیده است. قلعه با منطقه گرانقدر مسکونی به صورت سکو با معماری سنگی، دربرگیرنده دیوار بلند دفاعی (نوع خشکهچین و صخره طبیعی چسبیده به رودخانه قره سو)، بعد از ظهر آهن محل پرستش یا این که محلی در خصوص با برگزاری آئینهای مذهبی به اسم مدرسه اوشاقلاری (سنگ افراشته)، بعدازظهر آهن ۱ و ۲ گورهای باستانی از نوع کلان سنگی (مگالنيک)، بعدازظهر آهن محوطه قوشاتپه، گذر نوسنگی به کالكولتيک (مس و سنگ) غار باستانی و دروازه نصیب غربی محل پرستش رودخانه قره سو محوطه قارا کهیل قاباغی، زمان برنز (هزاره سوم و چهارم پیش از تولد) بهطور کلی این شهر دارنده یک قسمت برای معاش در کنار رودخانه قره سو، بخشی برای هدف ها نظامی و مدد و نصیب نقطه نهایی معبدی برای عبادت و نیایش بوده میباشد. در نصیب زیر محل پرستش غاری میباشد که ساکنان محلی آن را «قارا کُهول، قارا کهیل» مینامند، این غار بهتیتر آبانبار و گرمابه آیتم به کارگیری قرار میگرفت و در صورتیکه کسی قصد عبادت داشت بایستی در غار پاکسازی میکرد، از زیر دروازه رد میشد و به محل پرستش میرفت.شهر یئری در شمالغرب روستای پیرازمیان، واقع شده است. قوشا تپه حوزهای که به جهت اشرافیت دو تپه روبروی هم به این اسم خوانده میگردد، محل قرارگیری سنگوارهها میباشد. حدود 537 سنگواره (استیل یا این که سنگافراشته) درین حوزه بهدیده میخورد که مردانی دست به سینه و بیدهناند، کلیه فی مابین 33 تا 265 سانتیمتر طول دارا هستند و از لحاظ صورت به مجموعه سه کله قندی، مکعبی و مکعبی با پشت مدور تقسیم میگردند. فی مابین این سنگوارهها فقط یک مجسمه زن با دهن وجود داراست و حکاکی که بر روی آن بهکاررفته مشابه به سنجاقسرهای کشف گردیده در قبور زنان است، به همین انگیزه باستانشناسان این مجسمه را وابسته به زنی عبادت کننده یا این که سخنگو می دانند، برخی نیز بر این باورند که زنان در آن مجال از مقام و مقام بالایی بهره مند بودند و این سنگواره برای احترام به آن ها تاسیس شده است. سنگوارهها به اندازههای گوناگوناند کهاین میتواند علامت طبقه اجتماعی هر شخص و همینطور مجال ایجاد کرد مختلف آنها و تفکر ضدونقیض مجالهای مختلف باشد، مقابل هر یک از آنان نیز سنگ نذورات جایدارد. بعضی از سنگوارهها سلاح دارا هستند و بعضا نیز بیسلاحاند، وجود سلاح در مجسمه زن بیانگر آن میباشد که زنان در میدان کارزار همپای مردان بودند. شمشیرها نیز به طرزهای متعدد در دستان سنگوارهها جای دارد، تنی چند از آنها در میان دو دست و چند دیگر زیر دست راست قرار گرفتهاند. از نکات جالب اعتنا این سنگوارهها دکوراسیون آن ها است که در عکس ناسا، مبنی بر شرایط قرارگیری ستارگان خوشه پروین در افق و آدرس از شناخت مردمان آن بعدازظهر با دانش نجوم است. همینطور در محوطه تنی چند از سنگوارهها را میبینید که تا کمر در خاک فرو رفتهاند. در قپوزستان آذربایجان، مغولستان و ترکیه هم سنگوارههایی کشف شد که سنگوارههای ترکیه واقعگرا و دارنده دستودهناند. در قبلی داخل چشمان سنگوارهها سنگهای قیمتی قرار داشته، که فعلا اثری از آنها مشاهده نمیشود.
یکیاز بخش ها تاریخی اردبیل، شهر باستانی یئری میباشد که در ۶۵ کیلومتری اردبیل و ۳۱ کیلومتری شرق مشگینشهر در کنار رود قره تشریفات ترحیم مشهد سو واقع گردیده که تقریبا قدمتی 8000 ساله دارد. این شهر محل استقرار تمدنی دیرین بوده که نخستین توشه در سال ۱۹۴۷ چارلز برنی ،باستانشناس، جستجو بر روی آن را شروع کرد و بهتیتر «قلعه ارجق» از سوی وی معرفی شد. از خصوصیتهای جذاب این حیطه، سنگوارههایی با طرح آدم میباشد که بر روی سنگها عده ای دستبهسینه و معمولا فارغ از دهن بهدیده میخورد. ولی میان این سنگوارههای بیدهن صرفا یک مجسمه حکاکی گردیده زن که دهن دارااست پیدا گردیدهاست. شهر یئری با وسعتی حدود 400 هکتار از سه نصیب مهم قلعه نظامی، قوشاتپه و محل عبادت ساخته شده و باستانشناسان معتقدند که قوشاتپه به هزاره هفتم قبل از تولد و دو نصیب دیگر به 1450 سال قبل از ولادت وابستگی داراهستند، بهطور کلی عمر این حوزه را با تمرکز به شواهد و اشیا یافت گردیده وابسته به چند عصر تاریخی هست و حدود 537 سنگواره باستانی با طولهای متفاوت دراین حوزه بهدیده می خورند. تصویب ملی: شهر یئری 7 مهرماه 1381 خورشیدی با شماره ۶۱۶۲ در فهرست اثر ها ملی کشور ایران به تصویب رسیده است. قلعه با منطقه گرانقدر مسکونی به صورت سکو با معماری سنگی، دربرگیرنده دیوار بلند دفاعی (نوع خشکهچین و صخره طبیعی چسبیده به رودخانه قره سو)، بعد از ظهر آهن محل پرستش یا این که محلی در خصوص با برگزاری آئینهای مذهبی به اسم مدرسه اوشاقلاری (سنگ افراشته)، بعدازظهر آهن ۱ و ۲ گورهای باستانی از نوع کلان سنگی (مگالنيک)، بعدازظهر آهن محوطه قوشاتپه، گذر نوسنگی به کالكولتيک (مس و سنگ) غار باستانی و دروازه نصیب غربی محل پرستش رودخانه قره سو محوطه قارا کهیل قاباغی، زمان برنز (هزاره سوم و چهارم پیش از تولد) بهطور کلی این شهر دارنده یک قسمت برای معاش در کنار رودخانه قره سو، بخشی برای هدف ها نظامی و مدد و نصیب نقطه نهایی معبدی برای عبادت و نیایش بوده میباشد. در نصیب زیر محل پرستش غاری میباشد که ساکنان محلی آن را «قارا کُهول، قارا کهیل» مینامند، این غار بهتیتر آبانبار و گرمابه آیتم به کارگیری قرار میگرفت و در صورتیکه کسی قصد عبادت داشت بایستی در غار پاکسازی میکرد، از زیر دروازه رد میشد و به محل پرستش میرفت.شهر یئری در شمالغرب روستای پیرازمیان، واقع شده است. قوشا تپه حوزهای که به جهت اشرافیت دو تپه روبروی هم به این اسم خوانده میگردد، محل قرارگیری سنگوارهها میباشد. حدود 537 سنگواره (استیل یا این که سنگافراشته) درین حوزه بهدیده میخورد که مردانی دست به سینه و بیدهناند، کلیه فی مابین 33 تا 265 سانتیمتر طول دارا هستند و از لحاظ صورت به مجموعه سه کله قندی، مکعبی و مکعبی با پشت مدور تقسیم میگردند. فی مابین این سنگوارهها فقط یک مجسمه زن با دهن وجود داراست و حکاکی که بر روی آن بهکاررفته مشابه به سنجاقسرهای کشف گردیده در قبور زنان است، به همین انگیزه باستانشناسان این مجسمه را وابسته به زنی عبادت کننده یا این که سخنگو می دانند، برخی نیز بر این باورند که زنان در آن مجال از مقام و مقام بالایی بهره مند بودند و این سنگواره برای احترام به آن ها تاسیس شده است. سنگوارهها به اندازههای گوناگوناند کهاین میتواند علامت طبقه اجتماعی هر شخص و همینطور مجال ایجاد کرد مختلف آنها و تفکر ضدونقیض مجالهای مختلف باشد، مقابل هر یک از آنان نیز سنگ نذورات جایدارد. بعضی از سنگوارهها سلاح دارا هستند و بعضا نیز بیسلاحاند، وجود سلاح در مجسمه زن بیانگر آن میباشد که زنان در میدان کارزار همپای مردان بودند. شمشیرها نیز به طرزهای متعدد در دستان سنگوارهها جای دارد، تنی چند از آنها در میان دو دست و چند دیگر زیر دست راست قرار گرفتهاند. از نکات جالب اعتنا این سنگوارهها دکوراسیون آن ها است که در عکس ناسا، مبنی بر شرایط قرارگیری ستارگان خوشه پروین در افق و آدرس از شناخت مردمان آن بعدازظهر با دانش نجوم است. همینطور در محوطه تنی چند از سنگوارهها را میبینید که تا کمر در خاک فرو رفتهاند. در قپوزستان آذربایجان، مغولستان و ترکیه هم سنگوارههایی کشف شد که سنگوارههای ترکیه واقعگرا و دارنده دستودهناند. در قبلی داخل چشمان سنگوارهها سنگهای قیمتی قرار داشته، که فعلا اثری از آنها مشاهده نمیشود.

راهنمای آمادهسازی مسجد یا سالن برای مراسم ترحیم؛ از چیدمان تا امکانات رفاهی