همگی ما به‌نیکی میدانیم که هیچ قرارگاه و تشکیلاتی، سوای رهبر واحد در داخل خویش، نمی‌تواند وحدت، انسجام و ادب خویش را نگهداری نماید. تا جائیکه آیین اسلام به ما پیشنهاد نموده که حتی‌د‌ر یک هجرت سه نفره، یک کدام از‌شان سرگروه باشد.(١) قرآن کریم ومهربان یکی مصادیقی که نمیشود در آن وحدت را نگهداری کرد، وجود دو رئیس برابر در یک تیم را ذکر داشته و میفرماید: «لوكان فیهما آلهة إلّا اللّه لَفَسَدَتا /٢٢ انبیاء ». آیه صراحتا ذکر می دارد که تئوری یک‌سری مدیریتی در یک محل واحد (که غالبا با اختلاف آراء وسلایق میباشد) خرابی و تباهی میاورد . به‌عبارتی دو سلطان در یک اقلیم نگنجند.
لذا در عمل جمعی، واجب میباشد فردی تحت عنوان سکان‌دار، تعیین خواهد شد تا شیرازه کارها از هم نپاشد. این یک قاعده‌ی عقلی میباشد. با این اکنون امروزه در بیشتر مساجد مرز و بوم، تشکل‌های زیادی با رویکردها و سلایق متعدد، با برابر‌کاری‌ها و عدم تقلید از یک فرمانده واحد در اکنون شغل‌اند. این فرمان ذیل سایه غفلت مسئولان، با مدد‌های مالی و تشکیلاتی دولت و نظام با بکارگیری ارکان مدیریتی از خارج مسجد، به مکان ساماندهی، متاسفانه بطور دورازشوخی نظم و متانت مسجد را بر هم زده و از کارآمدی این سنگر اصلی کاسته میباشد.
در جواب بدین پرسش که، چه کسی مسئول اختلافات و درگیریهای داخلی در بعضا مساجد سرزمین میباشد؟
بایستی پهنا گردد با اینکه رهبر فرزانه انقلاب، بارها و مراجع عظام تبعیت در بیاناتشان، راه حل عمل را متذکر گردیده اند، متاسفانه این اساسی گشوده هم آیتم غفلت واقع گردیده است. حضرت آقا، برای داشتن مسجدی با وحدت راه و مدیر واحد، تبعیت از امام مسجد را مورد نیاز می دانند. وی میفرمایند: تشریفات ترحیم مشهد «بد میباشد که میان روضه خوان مسجد و بسیج مسجد، اختلاف به وجود بیاید ... » ( ١٩/٧ /١٣٩١)
«مسجد يك رئيس طبيعي دارااست، يك مدير طبيعي دارااست و وی امام مسجد میباشد.» (28/3/1375)
«پایه مسجد، امام جماعت میباشد و وظیفه‌اش تنها پیشنمازی وجود ندارد.» (31/05/1395)
« شما مي دانيد، مساجد، يك رئيس طبيعي داراست و آن امام جماعت میباشد. در صورتی‌که شما جوري فعالیت كنيد كه آن امام جماعت، يا تصور كند كه داريد شما جاي اورا تنگ مي كنيد، يا حقیقتاً جاي اورا تنگ كنيد، يك معارضه اي در بطن اين كار وجود داراست، حواستان باشد! و حال در صورتی‌که يك وقتي دستور دائر شد بين كانون فرهنگي و امام جماعت، ما امام جماعت را مقدم مي دانيم؛ اين را به شما بگويم. مقصود، حواستان باشد كه نگوييد اين جا آخوند گرايي شد و تیم گرايي شد. زیرا قوام مسجد به آن آقاي پيشنمازي میباشد كه آنجاست. اکنون ممكن میباشد ميانشان يك آدمي باشد كه خيلي فعال هم نباشد، چه نباشد، ولی طبيعت كار اين میباشد. خيلي خب، اکنون چنانچه شما جوري شغل كنيد كه آن آقا با شما همكاري كند وتشويق بشود به همكاري، اين ديگر «فروغ و روشناییٌ علي روشنایی» میباشد. هدف، حواستان باشد؛ به اين نكته دقت كنيد. اين را اینجانب خواستم براي اين كه شما « عن بصيره» حركت كنيد. » (31/2/1375)
«برخی‌ها مسجد را -برخلاف آنچه ما درحال حاضر پهنا کردیم- از مسائل سیاسی می‌خواهند بکلّی عزل بدارند. [می گویند] آقا شما وارد سیاست نشوید، شغل خودتان را بکنید. عمل خودتان یعنی چه؟ یعنی بیایید به عبارتی نمازتان را بخوانید و بروید؛ تنها پیشنمازی محض. این به عبارتی سکولاریسم میباشد. سکولاریسم به‌معنای بی‌فقهی وجود ندارد، سکولاریسم به‌معنای این میباشد که آئین در غیر شغل فردی، هیچ بُروزوظهوری نداشته باشد. نظام اجتماعی کاری به آیین ندارد.» ۱۳۹۵/۰۵/۳۱
آیت الله العظمی مکارم شیرازی: «در میان روحانیت شیعه و اهل سنت تفاوت روشنی در مسئله رئیس مساجد وجود دارااست... در روحانیت اهل سنت، مانند الازهر اپ ها، امام جماعت و حتی مرجع را جامعه ها گزینش می نمایند، ولی در شیعه کلیه آنان جنبه مردمی داراست و عموم می‌باشند که سراغ امام جماعت می‌روند و گزینش می نمایند». 13/04/1397
آّیت الله العظمی شبیری زنجانی: ... لایق میباشد با وجود روضه خوان، که به جز امامت، مدیر سائر شؤون فقهی را نیز قادر است ذمه دار باشد، غیر وی امامت را به ذمه نگیرد... ( استفتائات)
فیض اینکه: مسجد قرارگاه میباشد و مدیریت طبیعی این قرارگاه امام مسجد میباشد.
در مساجد نوع پنجم( فوق الذکر) امام جماعت بعنوان یک شخص جهادی، وقت و انرژی حداکثری خویش را برای عموم و اهل یک محل مسجد تخصیص می‌دهد و صد اما شرط زهدو تقوا، عدل و داد، عموم داری و رابطه ها همگانی بهتر، از بدیهیات یک امام جماعت پیروز میباشد.
رده معظم رهبری درباره ی وظیفه امام جماعت میفرمایند: تصوّر عبد این میباشد که یک کدام از شغل های مهم عبارت میباشد از امامت مسجد؛ [این] یک شغل اصلی میباشد؛ به‌تیتر یک فعالیت کناره‌ای نباید به آن نگاه کرد. اینکه ما به شغل های روزمره‌مان، به مشاغل گوناگونمان برسیم، آنگاه راز ظهر یا این که مغرب با شتاب‌ی آحاد در ترافیک و مانند اینها خودمان را برسانیم -نیم‌ساعت، سه‌ربع هم از وقت دیر گردیده باشد- برویم آنجا بِایستیم به نماز، این نادر گذاشتن در حقّ مسجد میباشد. این را می بایست یک عمل اصلی و اصلی به‌اکانت آورد. ۱۳۹۵/۰۵/۳۱
لذا امام جماعت باید با پیروی به سیره و طرز فرستاده اکرم(ص) و ائمه اطهار (علیهم السلام) در معاش شخصی و اجتماعی‌اش، همواره مانند پدری کریم و مهربان و دلسوز، حمایت کننده یکایک مسئولان تشکل های باطن مسجد و هم محلی باشد و در مدیریتش همواره نگاه توحیدی داشته و تعریف‌و‌تمجید یا این که تنبیه‌اش از روی خیرخواهی و برای رضای معبود و نگهداری انسجام و وحدت مسجد باشد.
یادآوری: عیب گیری از تلاش مسئولان، یادداشتی مستقل می طلبد که از طاقت این یادداشت موقتی بیرون میباشد.
بیایید ببینیم خویش ما، مسجدی ها که، مدعا ولایتمداری هستیم، چرا حرف حضرت آقا را دور از شوخی نگرفتیم و امام و مدیریت و رئیس طبیعی مسجد را کنار زدیم؟ و بدتر از آن، با این شعار که: «شان و رده امام خیلی بالاست و وی نباید وارد شغل های اجرایی بشود» امام مسجد را از شان مدیریتی و نظارتی در کارها اجرایی، کنار زدیم . یعنی شعار مشهور «آیین از سیاست جداست» در مسجد هم رخنه کرد. تا جائیکه، سخنِ خیلی از ما مسجدی ها این گردیده : «آقایِ امام جماعتِ با شخصیت ! شما صرفا بفرمایید نماز اقامه نمایید و تشریف ببرید و با سایر کارها،کاری نداشته باشید... ! »
موضوع اینجاست: ما زیرا در مساجد امام و رئیس واحد نداشتیم، اختلاف ذوق و سلیقه ها استارت شد، زد خورد ها پا گرفت، تفرقه ها و بد اخلاقی ها به بین آمد؛ و چه بسا _پناه بر خدا_ منیت ها بروز کرد وکم نادر هر تشکلی به اسم خودش عکس ها گرفت و گزارش ها رد کرد و برای منزلت های مافوق اش قمپزها درکرد و اثاثیه تفرقه را شعله ورترکرد .گاهی _نعوذ بالله_ خداوند و شان مسجد نیز فراموش شد .
سود این اتفاقات خوش خط و خال، خیلی اسف‌توشه بود! مقام والای عبادی مسجد پیش عموم معدود رنگ شد. نمازگزاران دور از هم شدند . امروزه چیره مساجد با کمترین تعداد نمازگزار، آن هم فقط در تایم ها نماز، گشوده و بسته میگردند. مسجد که روزگاری راس حکومت نبوی بود و پناهگاه عموم و محل رفع اشکال نیازهای بندگان خداوند بود؛ گرفتار یک مظلومیت شدیدشد. مساجدی سوای امام تاثیرگزار و سوای رسیدگی یک مدیریت واحد ... این ارمغان غفلت و بی اعتنائی بعضا مسئولان به دستور رهبری میباشد.
همگی ما به‌نیکی میدانیم که هیچ قرارگاه و تشکیلاتی، سوای رهبر واحد در داخل خویش، نمی‌تواند وحدت، انسجام و ادب خویش را نگهداری نماید. تا جائیکه آیین اسلام به ما پیشنهاد نموده که حتی‌د‌ر یک هجرت سه نفره، یک کدام از‌شان سرگروه باشد.(١) قرآن کریم ومهربان یکی مصادیقی که نمیشود در آن وحدت را نگهداری کرد، وجود دو رئیس برابر در یک تیم را ذکر داشته و میفرماید: «لوكان فیهما آلهة إلّا اللّه لَفَسَدَتا /٢٢ انبیاء ». آیه صراحتا ذکر می دارد که تئوری یک‌سری مدیریتی در یک محل واحد (که غالبا با اختلاف آراء وسلایق میباشد) خرابی و تباهی میاورد . به‌عبارتی دو سلطان در یک اقلیم نگنجند.
لذا در عمل جمعی، واجب میباشد فردی تحت عنوان سکان‌دار، تعیین خواهد شد تا شیرازه کارها از هم نپاشد. این یک قاعده‌ی عقلی میباشد. با این اکنون امروزه در بیشتر مساجد مرز و بوم، تشکل‌های زیادی با رویکردها و سلایق متعدد، با برابر‌کاری‌ها و عدم تقلید از یک فرمانده واحد در اکنون شغل‌اند. این فرمان ذیل سایه غفلت مسئولان، با مدد‌های مالی و تشکیلاتی دولت و نظام با بکارگیری ارکان مدیریتی از خارج مسجد، به مکان ساماندهی، متاسفانه بطور دورازشوخی نظم و متانت مسجد را بر هم زده و از کارآمدی این سنگر اصلی کاسته میباشد.
در جواب بدین پرسش که، چه کسی مسئول اختلافات و درگیریهای داخلی در بعضا مساجد سرزمین میباشد؟
بایستی پهنا گردد با اینکه رهبر فرزانه انقلاب، بارها و مراجع عظام تبعیت در بیاناتشان، راه حل عمل را متذکر گردیده اند، متاسفانه این اساسی گشوده هم آیتم غفلت واقع گردیده است. حضرت آقا، برای داشتن مسجدی با وحدت راه و مدیر واحد، تبعیت از امام مسجد را مورد نیاز می دانند. وی میفرمایند: تشریفات ترحیم مشهد «بد میباشد که میان روضه خوان مسجد و بسیج مسجد، اختلاف به وجود بیاید ... » ( ١٩/٧ /١٣٩١)
«مسجد يك رئيس طبيعي دارااست، يك مدير طبيعي دارااست و وی امام مسجد میباشد.» (28/3/1375)
«پایه مسجد، امام جماعت میباشد و وظیفه‌اش تنها پیشنمازی وجود ندارد.» (31/05/1395)
« شما مي دانيد، مساجد، يك رئيس طبيعي داراست و آن امام جماعت میباشد. در صورتی‌که شما جوري فعالیت كنيد كه آن امام جماعت، يا تصور كند كه داريد شما جاي اورا تنگ مي كنيد، يا حقیقتاً جاي اورا تنگ كنيد، يك معارضه اي در بطن اين كار وجود داراست، حواستان باشد! و حال در صورتی‌که يك وقتي دستور دائر شد بين كانون فرهنگي و امام جماعت، ما امام جماعت را مقدم مي دانيم؛ اين را به شما بگويم. مقصود، حواستان باشد كه نگوييد اين جا آخوند گرايي شد و تیم گرايي شد. زیرا قوام مسجد به آن آقاي پيشنمازي میباشد كه آنجاست. اکنون ممكن میباشد ميانشان يك آدمي باشد كه خيلي فعال هم نباشد، چه نباشد، ولی طبيعت كار اين میباشد. خيلي خب، اکنون چنانچه شما جوري شغل كنيد كه آن آقا با شما همكاري كند وتشويق بشود به همكاري، اين ديگر «فروغ و روشناییٌ علي روشنایی» میباشد. هدف، حواستان باشد؛ به اين نكته دقت كنيد. اين را اینجانب خواستم براي اين كه شما « عن بصيره» حركت كنيد. » (31/2/1375)
«برخی‌ها مسجد را -برخلاف آنچه ما درحال حاضر پهنا کردیم- از مسائل سیاسی می‌خواهند بکلّی عزل بدارند. [می گویند] آقا شما وارد سیاست نشوید، شغل خودتان را بکنید. عمل خودتان یعنی چه؟ یعنی بیایید به عبارتی نمازتان را بخوانید و بروید؛ تنها پیشنمازی محض. این به عبارتی سکولاریسم میباشد. سکولاریسم به‌معنای بی‌فقهی وجود ندارد، سکولاریسم به‌معنای این میباشد که آئین در غیر شغل فردی، هیچ بُروزوظهوری نداشته باشد. نظام اجتماعی کاری به آیین ندارد.» ۱۳۹۵/۰۵/۳۱
آیت الله العظمی مکارم شیرازی: «در میان روحانیت شیعه و اهل سنت تفاوت روشنی در مسئله رئیس مساجد وجود دارااست... در روحانیت اهل سنت، مانند الازهر اپ ها، امام جماعت و حتی مرجع را جامعه ها گزینش می نمایند، ولی در شیعه کلیه آنان جنبه مردمی داراست و عموم می‌باشند که سراغ امام جماعت می‌روند و گزینش می نمایند». 13/04/1397
آّیت الله العظمی شبیری زنجانی: ... لایق میباشد با وجود روضه خوان، که به جز امامت، مدیر سائر شؤون فقهی را نیز قادر است ذمه دار باشد، غیر وی امامت را به ذمه نگیرد... ( استفتائات)
فیض اینکه: مسجد قرارگاه میباشد و مدیریت طبیعی این قرارگاه امام مسجد میباشد.
در مساجد نوع پنجم( فوق الذکر) امام جماعت بعنوان یک شخص جهادی، وقت و انرژی حداکثری خویش را برای عموم و اهل یک محل مسجد تخصیص می‌دهد و صد اما شرط زهدو تقوا، عدل و داد، عموم داری و رابطه ها همگانی بهتر، از بدیهیات یک امام جماعت پیروز میباشد.
رده معظم رهبری درباره ی وظیفه امام جماعت میفرمایند: تصوّر عبد این میباشد که یک کدام از شغل های مهم عبارت میباشد از امامت مسجد؛ [این] یک شغل اصلی میباشد؛ به‌تیتر یک فعالیت کناره‌ای نباید به آن نگاه کرد. اینکه ما به شغل های روزمره‌مان، به مشاغل گوناگونمان برسیم، آنگاه راز ظهر یا این که مغرب با شتاب‌ی آحاد در ترافیک و مانند اینها خودمان را برسانیم -نیم‌ساعت، سه‌ربع هم از وقت دیر گردیده باشد- برویم آنجا بِایستیم به نماز، این نادر گذاشتن در حقّ مسجد میباشد. این را می بایست یک عمل اصلی و اصلی به‌اکانت آورد. ۱۳۹۵/۰۵/۳۱
لذا امام جماعت باید با پیروی به سیره و طرز فرستاده اکرم(ص) و ائمه اطهار (علیهم السلام) در معاش شخصی و اجتماعی‌اش، همواره مانند پدری کریم و مهربان و دلسوز، حمایت کننده یکایک مسئولان تشکل های باطن مسجد و هم محلی باشد و در مدیریتش همواره نگاه توحیدی داشته و تعریف‌و‌تمجید یا این که تنبیه‌اش از روی خیرخواهی و برای رضای معبود و نگهداری انسجام و وحدت مسجد باشد.
یادآوری: عیب گیری از تلاش مسئولان، یادداشتی مستقل می طلبد که از طاقت این یادداشت موقتی بیرون میباشد.
بیایید ببینیم خویش ما، مسجدی ها که، مدعا ولایتمداری هستیم، چرا حرف حضرت آقا را دور از شوخی نگرفتیم و امام و مدیریت و رئیس طبیعی مسجد را کنار زدیم؟ و بدتر از آن، با این شعار که: «شان و رده امام خیلی بالاست و وی نباید وارد شغل های اجرایی بشود» امام مسجد را از شان مدیریتی و نظارتی در کارها اجرایی، کنار زدیم . یعنی شعار مشهور «آیین از سیاست جداست» در مسجد هم رخنه کرد. تا جائیکه، سخنِ خیلی از ما مسجدی ها این گردیده : «آقایِ امام جماعتِ با شخصیت ! شما صرفا بفرمایید نماز اقامه نمایید و تشریف ببرید و با سایر کارها،کاری نداشته باشید... ! »
موضوع اینجاست: ما زیرا در مساجد امام و رئیس واحد نداشتیم، اختلاف ذوق و سلیقه ها استارت شد، زد خورد ها پا گرفت، تفرقه ها و بد اخلاقی ها به بین آمد؛ و چه بسا _پناه بر خدا_ منیت ها بروز کرد وکم نادر هر تشکلی به اسم خودش عکس ها گرفت و گزارش ها رد کرد و برای منزلت های مافوق اش قمپزها درکرد و اثاثیه تفرقه را شعله ورترکرد .گاهی _نعوذ بالله_ خداوند و شان مسجد نیز فراموش شد .
سود این اتفاقات خوش خط و خال، خیلی اسف‌توشه بود! مقام والای عبادی مسجد پیش عموم معدود رنگ شد. نمازگزاران دور از هم شدند . امروزه چیره مساجد با کمترین تعداد نمازگزار، آن هم فقط در تایم ها نماز، گشوده و بسته میگردند. مسجد که روزگاری راس حکومت نبوی بود و پناهگاه عموم و محل رفع اشکال نیازهای بندگان خداوند بود؛ گرفتار یک مظلومیت شدیدشد. مساجدی سوای امام تاثیرگزار و سوای رسیدگی یک مدیریت واحد ... این ارمغان غفلت و بی اعتنائی بعضا مسئولان به دستور رهبری میباشد.
راهنمای آمادهسازی مسجد یا سالن برای مراسم ترحیم؛ از چیدمان تا امکانات رفاهی