فَضّالَة بن ایوب اَزدی اهوازی از اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) و از راویان موثق شیعه. گروهی از رجالیان شیعه او را از اصحاب اجماع دانسته و از سرسلسله فقیهان به شمار آورده‌اند. دو کتاب به اسم کتاب الصلاة و کتاب النوادر از اثر ها اوست. فضالة بن ایوب ازدی اهوازی از خاندان ازد، یکی‌از خویشان‌های اصالتا یمنی میباشد. از تاریخ قطعی و ظریف ولادتش اطلاعی در مشت وجود ندارد ولی با اعتنا به بعضا قرائن می‌اقتدار تولد اورا در میانه سده دوم تقریب تشریفات ترحیم مشهد زد.
زیرا نژادش از خاندان ازد میباشد، به «ازدی» و زیرا زادگاهش شهر کوفه بود، به «کوفی» و به باعث آن‌که در انتها قدمت در اهواز معاش میکرد، به «اهوازی» دارای اسم و رسم میباشد.[۱]
مقام رجالی
برخی از رجالیان شیعه او را از اصحاب اجماع (۱۸ بدن از اصحاب امامان شیعه، که رجالیان شیعه آنها‌را ثقه می دانند.) می دانند،[۲] کشی گفته میباشد بعضا عالمان در شمارش اصحاب اجماع، به مکان حسن بن دوستداشتنی، حسن بن علی بن فضال و فضالة بن ایوب را ذکر شده‌اند.[۳]
روحانی طوسی در کتاب رجالش، فضاله را هم در اصحاب امام کاظم(ع) و هم در اصحاب امام رضا(ع) به اکانت آورده و بر وثاقت وی تاکید نموده است.[۴] عالمان دیگر همانند: نجّاشی،[۵] علامه حلی[۶] و دیگر افراد [۷] نیز بر وثاقت، دانش و دیانت او تاکید کرده‌اند.
اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درستگو(ع)
۱ جَگرایش بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوستداشتنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
میل روایی
رغبت روایی فضالة در سه پایه کلی نمایان میباشد:
بیشتر روایاتی که از او آورده شده پیرامون ذکر احکام و مسایل شرعی میباشد.
بعضی از این احادیث تبیین حقّانیت و ثابت ولایت و امامت امامان شیعه و ذکر فضیلت ها اهل بیت میباشد.
گروه دیگر به ذکر فضیلت ها و رذایل اخلاقی میپردازد.[۸]
از منظر عالمان
نجاشی او را اینگونه تعریف می‌نماید: «فضالة بن ایوب ازدی از نژاد اصیل عرب‌های کوفه بود که بازه زمانی‌ها در شهر اهواز سکونت داشت؛ از محدثان موجه شیعی به شمار رفته و در دیانتش در مسیری بدون واسطه جنبش می کرد.»[۹]
جعفر سبحانی اورا یکی محدّثان گران قدر و فقیهان صاحب و مالک اسم تاریخ دانش حدیث برشمرده که نزدیک به ۱۳۰۷ حدیث از او بر مکان باقی‌مانده میباشد.[۱۰]
مشایخ و راویان
فضالة ضمن امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) از سایر محدثان و راویان نیز روایاتی نقل نموده است؛ بعضی از این اشخاص عبارتند از:
علا بن رزین
جمیل بن دراج
معاویة بن عمّار
سیف بن عمیره
ابن مسکان
عبداللّه بن بکیر
عبدالله بن سنان[۱۱]
راویان اکثری نیز از فضالة به نقل حدیث پرداخته‌اند که بعضی از آنها عبارتند از:
عباس بن دارای اسم و رسم
علی بن مهزیار اهوازی
صفوان بن یحیی
محمّد بن عیسی بن عبید
محمّد بن خالد برقی
احمد بن محمد بن خالد برقی
حسین بن سعیداهوازی
حسن بن سعید اهوازی
علی بن اسماعیل میثمی
محمّد بن ابی عمیر.[۱۲]
اثر ها
عالمان رجالی فضالة را صاحب و مالک دو کتاب تالیفی می دانند که کتاب الصلوة، و النوادر اسم دارا‌هستند.[۱۳]
فَضّالَة بن ایوب اَزدی اهوازی از اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) و از راویان موثق شیعه. گروهی از رجالیان شیعه او را از اصحاب اجماع دانسته و از سرسلسله فقیهان به شمار آورده‌اند. دو کتاب به اسم کتاب الصلاة و کتاب النوادر از اثر ها اوست. فضالة بن ایوب ازدی اهوازی از خاندان ازد، یکی‌از خویشان‌های اصالتا یمنی میباشد. از تاریخ قطعی و ظریف ولادتش اطلاعی در مشت وجود ندارد ولی با اعتنا به بعضا قرائن می‌اقتدار تولد اورا در میانه سده دوم تقریب تشریفات ترحیم مشهد زد.
زیرا نژادش از خاندان ازد میباشد، به «ازدی» و زیرا زادگاهش شهر کوفه بود، به «کوفی» و به باعث آن‌که در انتها قدمت در اهواز معاش میکرد، به «اهوازی» دارای اسم و رسم میباشد.[۱]
مقام رجالی
برخی از رجالیان شیعه او را از اصحاب اجماع (۱۸ بدن از اصحاب امامان شیعه، که رجالیان شیعه آنها‌را ثقه می دانند.) می دانند،[۲] کشی گفته میباشد بعضا عالمان در شمارش اصحاب اجماع، به مکان حسن بن دوستداشتنی، حسن بن علی بن فضال و فضالة بن ایوب را ذکر شده‌اند.[۳]
روحانی طوسی در کتاب رجالش، فضاله را هم در اصحاب امام کاظم(ع) و هم در اصحاب امام رضا(ع) به اکانت آورده و بر وثاقت وی تاکید نموده است.[۴] عالمان دیگر همانند: نجّاشی،[۵] علامه حلی[۶] و دیگر افراد [۷] نیز بر وثاقت، دانش و دیانت او تاکید کرده‌اند.
اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درستگو(ع)
۱ جَگرایش بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوستداشتنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
میل روایی
رغبت روایی فضالة در سه پایه کلی نمایان میباشد:
بیشتر روایاتی که از او آورده شده پیرامون ذکر احکام و مسایل شرعی میباشد.
بعضی از این احادیث تبیین حقّانیت و ثابت ولایت و امامت امامان شیعه و ذکر فضیلت ها اهل بیت میباشد.
گروه دیگر به ذکر فضیلت ها و رذایل اخلاقی میپردازد.[۸]
از منظر عالمان
نجاشی او را اینگونه تعریف می‌نماید: «فضالة بن ایوب ازدی از نژاد اصیل عرب‌های کوفه بود که بازه زمانی‌ها در شهر اهواز سکونت داشت؛ از محدثان موجه شیعی به شمار رفته و در دیانتش در مسیری بدون واسطه جنبش می کرد.»[۹]
جعفر سبحانی اورا یکی محدّثان گران قدر و فقیهان صاحب و مالک اسم تاریخ دانش حدیث برشمرده که نزدیک به ۱۳۰۷ حدیث از او بر مکان باقی‌مانده میباشد.[۱۰]
مشایخ و راویان
فضالة ضمن امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) از سایر محدثان و راویان نیز روایاتی نقل نموده است؛ بعضی از این اشخاص عبارتند از:
علا بن رزین
جمیل بن دراج
معاویة بن عمّار
سیف بن عمیره
ابن مسکان
عبداللّه بن بکیر
عبدالله بن سنان[۱۱]
راویان اکثری نیز از فضالة به نقل حدیث پرداخته‌اند که بعضی از آنها عبارتند از:
عباس بن دارای اسم و رسم
علی بن مهزیار اهوازی
صفوان بن یحیی
محمّد بن عیسی بن عبید
محمّد بن خالد برقی
احمد بن محمد بن خالد برقی
حسین بن سعیداهوازی
حسن بن سعید اهوازی
علی بن اسماعیل میثمی
محمّد بن ابی عمیر.[۱۲]
اثر ها
عالمان رجالی فضالة را صاحب و مالک دو کتاب تالیفی می دانند که کتاب الصلوة، و النوادر اسم دارا‌هستند.[۱۳]
راهنمای آمادهسازی مسجد یا سالن برای مراسم ترحیم؛ از چیدمان تا امکانات رفاهی