مجله خبری تشریفات

ملازمت و همراهی با نهضت مشروطه
با شروع نهضت مشروطه، تهرانی هم پا با محمدکاظم خراسانی و عبدالله مازندرانی (متوفی ۱۳۳۰ق.) از آن پشتیبانی کرد. این سه روضه خوان که بعداز وفات میرزای شیرازی مرجعیت شیعه ها را به ذمه داشتند و با تیتر مراجع ثلاث نجف شناخته می‌شدند، با طومار‌ها، پیام‌ها و ارشادهای خویش، سهم مهمی در برد نهضت مشروطه داشتند. غرض آنها از این حفاظت که از عمده‌ترین دست اندرکاران موفقیت انقلاب مشروطه دانسته گردیده، نگهداری مذهب اسلام و از بین برداشتن حکومت استبداد و کوتاه کردن دست متجاوزان فرنگی آورده شده تشریفات ترحیم مشهد میباشد.[۱۴]

تنفیذ قانون اساسی ایران مشروطه
بعداز موفقیت نهضت مشروطه و تأسیس مجلس شورا، قانون اساسی ایران برای ثبت نزد این سه بدن رسول شد و آن ها هم آن را تنفیذ کردند[۱۵] و بعداز آن با ارسال طومار‌ها و تلگرام‌های پشت سرهم، به تقویت مجلس اقدام نمودند.[۱۶]

پیکار با حکومت استبدادی
بعداز به توپ مسدود شدن مجلس اولیه در ۱۳۲۶ق، تهرانی و دیگر علمای اهل ایران مقیم عراق، بر شدت نبرد خویش با حکومت استبدادی و تامین از مشروطه‌خواستار اضافه کردند. تهرانی و خراسانی و مازندرانی طرد کردن محمدعلی پادشاه را از اوجب واجبات، دادن مالیات به گماشتگان اورا از اعظم محرّمات و سعی در رویه استقرار مشروطه را به منزله جهاد در رکاب امام فرصت(عج) دانستند.[۱۷] در حین استبداد صغیر، یک کدام از مدارسی که تهرانی در نجف سازه گذارده بود، محل جلسه ایرانیان شد.[۱۸] گفته‌اند که بعد از بروز پاره‌ای انحرافات در نهضت مشروطه، تهرانی از هواخواهی آن اظهار پشیمانی میکرد.[۱۹]

خصوصیت‌های اخلاقی و عبادی
تهرانی شخصی متقی بود و مداومت و نگهداری به خواندن دعاها و زیارات داشت. وی پس از مدتی درس دادن، کرسی درس دادن را رها کرد و اکثر وقت ها در مسجد کوفه و سهله به عبادت پرداخت. او عادت به زیارت اربعین کربلای معلی با پای پیاده داشت.[۲۰] خوش‌خلق و خوش‌کلام و بسیار رئوف بود.

وی یک زائرسرا و دو مکتب علمیه و قنات در نجف، برای مردم وقف کرد.[۲۱]

درگذشت
تهرانی در شوال ۱۳۲۶ق در مسجد سهله درگذشت و پیکرش را در شریعه فرات غسل دادند و تا نجف تشییع و در کنار مسجد خودش در حرم ای که خویش فراهم کرده بود، دفن شد.[۲۲] در جمهوری اسلامی ایران و هند و عراق، برای وی مراسم عزاداری برگزار شد و بازار طهران یکسری روز تعطیل شد. شعرای بخش اعظمی در رثای او شعر سروده‌اند.[۲۳] بعداز وفات تهرانی، شایع شد که او با زهر مسموم گردیده است و حتی او‌را «ذبیح اعظم» و «شهید اکبر» خواندند.[۲۴]

اثرها و تالیفات
تهرانی در فقه و اصول فقه و رجال، اثر ها اکثری بر مکان گذاشت. اورده شده که همه آن‌ها به خط خویش وی نزد شاگردش، محمدتقی گرگانی، بوده میباشد. [۲۵]

ذریعة الوداد، شرحی میباشد بر کتاب نجاة العباد محمدحسن نجفی و ظاهراً نا تمام باقی‌مانده میباشد.[۲۶] این کتاب اولیه توشه در بمبئی و بعد از آن در ۱۳۱۲ق در کشور‌ایران چاپ سنگی شد و بارها در جمهوری اسلامی ایران به چاپ رسید.[۲۷]
کناره بر بعضا رسائل عملیه
کتاب غصب
کتاب اجاره
رسالاتی درباره‌ی بیع و خیارات[۲۸]
برخی فتواهای تهرانی، یاروهمدم با فتواهای برخی علمای دیگر، در کتاب مجمع الرسائل در ۱۳۳۱ق در طهران چاپ گردیده است.[۲۹] همینطور تقریراتی از دروس او‌را شاگردانش نوشته‌اند.[۳۰] او بر کتاب‌های بخش اعظمی تقریظ نوشته میباشد.[۳۱]

فرزندان
تهرانی شش پسر داشت که تمامی در علم ها فقاهتی علم آموزی کردند:[۳۲]

محمد؛ در نجف چشم به جهان گشود و سطح های بهتر فقه و اصول را نزد آخوند خراسانی و پدرش آموخت و از علمای نجف اذن اجتهاد اخذ کرد.[۳۳] محمد از کودکی شعر می‌سرود، بیشتر اشعار وی در مدح و رثای اهل بیت(ع) میباشد. او در برخی اشعارش مسلمان ها را به بیداری فراخوانده میباشد.[۳۴] او بسیار به عبادت، بیان و اعتکاف در بقعه امام علی(ع) می‌پرداخت.[۳۵] وی در ۱۳۵۵ق در نجف وفات یافت و در بقعه پدرش دفن شد. کتاب فی الطهاره، کتاب فی الخمس، قاموس غریب القرآن و یکسری رساله فقاهتی، از اثر ها اوست.[۳۶]
روضه خوان مهدی آیت الله زاده؛
روضه خوان محمود؛
روحانی محمدعلی که دایرة المعارف اسلامی را ترجمه نموده است.[۳۷]

ملازمت و همراهی با نهضت مشروطه
با شروع نهضت مشروطه، تهرانی هم پا با محمدکاظم خراسانی و عبدالله مازندرانی (متوفی ۱۳۳۰ق.) از آن پشتیبانی کرد. این سه روضه خوان که بعداز وفات میرزای شیرازی مرجعیت شیعه ها را به ذمه داشتند و با تیتر مراجع ثلاث نجف شناخته می‌شدند، با طومار‌ها، پیام‌ها و ارشادهای خویش، سهم مهمی در برد نهضت مشروطه داشتند. غرض آنها از این حفاظت که از عمده‌ترین دست اندرکاران موفقیت انقلاب مشروطه دانسته گردیده، نگهداری مذهب اسلام و از بین برداشتن حکومت استبداد و کوتاه کردن دست متجاوزان فرنگی آورده شده تشریفات ترحیم مشهد میباشد.[۱۴]

تنفیذ قانون اساسی ایران مشروطه
بعداز موفقیت نهضت مشروطه و تأسیس مجلس شورا، قانون اساسی ایران برای ثبت نزد این سه بدن رسول شد و آن ها هم آن را تنفیذ کردند[۱۵] و بعداز آن با ارسال طومار‌ها و تلگرام‌های پشت سرهم، به تقویت مجلس اقدام نمودند.[۱۶]

پیکار با حکومت استبدادی
بعداز به توپ مسدود شدن مجلس اولیه در ۱۳۲۶ق، تهرانی و دیگر علمای اهل ایران مقیم عراق، بر شدت نبرد خویش با حکومت استبدادی و تامین از مشروطه‌خواستار اضافه کردند. تهرانی و خراسانی و مازندرانی طرد کردن محمدعلی پادشاه را از اوجب واجبات، دادن مالیات به گماشتگان اورا از اعظم محرّمات و سعی در رویه استقرار مشروطه را به منزله جهاد در رکاب امام فرصت(عج) دانستند.[۱۷] در حین استبداد صغیر، یک کدام از مدارسی که تهرانی در نجف سازه گذارده بود، محل جلسه ایرانیان شد.[۱۸] گفته‌اند که بعد از بروز پاره‌ای انحرافات در نهضت مشروطه، تهرانی از هواخواهی آن اظهار پشیمانی میکرد.[۱۹]

خصوصیت‌های اخلاقی و عبادی
تهرانی شخصی متقی بود و مداومت و نگهداری به خواندن دعاها و زیارات داشت. وی پس از مدتی درس دادن، کرسی درس دادن را رها کرد و اکثر وقت ها در مسجد کوفه و سهله به عبادت پرداخت. او عادت به زیارت اربعین کربلای معلی با پای پیاده داشت.[۲۰] خوش‌خلق و خوش‌کلام و بسیار رئوف بود.

وی یک زائرسرا و دو مکتب علمیه و قنات در نجف، برای مردم وقف کرد.[۲۱]

درگذشت
تهرانی در شوال ۱۳۲۶ق در مسجد سهله درگذشت و پیکرش را در شریعه فرات غسل دادند و تا نجف تشییع و در کنار مسجد خودش در حرم ای که خویش فراهم کرده بود، دفن شد.[۲۲] در جمهوری اسلامی ایران و هند و عراق، برای وی مراسم عزاداری برگزار شد و بازار طهران یکسری روز تعطیل شد. شعرای بخش اعظمی در رثای او شعر سروده‌اند.[۲۳] بعداز وفات تهرانی، شایع شد که او با زهر مسموم گردیده است و حتی او‌را «ذبیح اعظم» و «شهید اکبر» خواندند.[۲۴]

اثرها و تالیفات
تهرانی در فقه و اصول فقه و رجال، اثر ها اکثری بر مکان گذاشت. اورده شده که همه آن‌ها به خط خویش وی نزد شاگردش، محمدتقی گرگانی، بوده میباشد. [۲۵]

ذریعة الوداد، شرحی میباشد بر کتاب نجاة العباد محمدحسن نجفی و ظاهراً نا تمام باقی‌مانده میباشد.[۲۶] این کتاب اولیه توشه در بمبئی و بعد از آن در ۱۳۱۲ق در کشور‌ایران چاپ سنگی شد و بارها در جمهوری اسلامی ایران به چاپ رسید.[۲۷]
کناره بر بعضا رسائل عملیه
کتاب غصب
کتاب اجاره
رسالاتی درباره‌ی بیع و خیارات[۲۸]
برخی فتواهای تهرانی، یاروهمدم با فتواهای برخی علمای دیگر، در کتاب مجمع الرسائل در ۱۳۳۱ق در طهران چاپ گردیده است.[۲۹] همینطور تقریراتی از دروس او‌را شاگردانش نوشته‌اند.[۳۰] او بر کتاب‌های بخش اعظمی تقریظ نوشته میباشد.[۳۱]

فرزندان
تهرانی شش پسر داشت که تمامی در علم ها فقاهتی علم آموزی کردند:[۳۲]

محمد؛ در نجف چشم به جهان گشود و سطح های بهتر فقه و اصول را نزد آخوند خراسانی و پدرش آموخت و از علمای نجف اذن اجتهاد اخذ کرد.[۳۳] محمد از کودکی شعر می‌سرود، بیشتر اشعار وی در مدح و رثای اهل بیت(ع) میباشد. او در برخی اشعارش مسلمان ها را به بیداری فراخوانده میباشد.[۳۴] او بسیار به عبادت، بیان و اعتکاف در بقعه امام علی(ع) می‌پرداخت.[۳۵] وی در ۱۳۵۵ق در نجف وفات یافت و در بقعه پدرش دفن شد. کتاب فی الطهاره، کتاب فی الخمس، قاموس غریب القرآن و یکسری رساله فقاهتی، از اثر ها اوست.[۳۶]
روضه خوان مهدی آیت الله زاده؛
روضه خوان محمود؛
روحانی محمدعلی که دایرة المعارف اسلامی را ترجمه نموده است.[۳۷]