مجله خبری تشریفات

مساجد و آموختن و تربیت

زمانی از مدرسه های قدیمی کشورهای اسلامی کلام به در بین می رود «مساجد» را آیتم دقت قرار میدهند. بایستی در لحاظ داشت که بعداز ساخت‌و‌ساز و توسعه و گسترش مدرسه های، مساجد نیز مانند قبلی جنبه تربیتی و عقیده ای خویش را مراقبت کردند. در قرن از ساخت مدرسه ها بدون نقص با کتابخانه و حجرات و سازمان اختصاصی می سپری شد، ابن بطوطه جهانگرد پر اسم و رسم، زمانی به شیراز رسید، در مسجد « جامع» ‌این شهر در درس حدیث و قبل از آن نیز در بغداد در مسجد « جامع» آن در رینگ درس دادن حضور یافت هم اکنون آنکه در آن روز ها در تشریفات ترحیم مشهد بغداد یک سری مکتب والا وجود داشت. از این رو مکتب نیز می نامیدند و این اشتراک اسامی و خلط آن با یکدیگر در مجموع اعصار اسلامی معمول بود.

در کتاب ها تاریخ و رجال که ایرانیان زمان اسلامی نوشته اند بارها به مساجدی اشاره می‌نمایند که محل یاد دادن علم ها فقهی و ادبی بود، از جملهً در سیستان یکی فرمانداران عرب به اسم عبدالرحمن ابن سمره (‌قرن نخستین هجری) مسجد آدینه ( جمعه) تشکیل داد که حسن بصری فقیه دارای شهرت فقاهتی قرن اولیه و دوم مدتی در آنجا درگیر درس دادن و آموختن مسائل شرعی بود و عموم سیستان سه سال نزد وی در مسجد جمعه دانش آموختند[11].

1-4- مسجد وتعلیم وتربیت اسلامی

درین بعد از ظهر ظهور، زیرا فتنه ها زیاد می گردد، خرابی جهانگیر می‌شود کلیه جای ها در تاثیر این فتنه ها و فسادها، کثیف می گردند، و کمتر جای سلامت در جهان پیدا میشود. که فضا تندرست داشته باشد. ما الان در جامعه خودمان همین اوضاع را مشاهده میکنیم که اکثر ارگان ها و وزارتخانه ها و نهادها چقدر آلوده و کثیف گردیده اند. البته فقط مکانی که نسبت به بقیه دور و بر ها سلامت می‌ماند، دور و اطراف مقدس مسجد میباشد. که از فتنه ها و فسادها بدور باقیمانده میباشد. و در صورتیکه کسی بخواهد درین بعد از ظهر آیین خویش را محافظت نماید و ایمان خویش را تقویت نماید و به سکو اعتقادوباور برساند به لحاظ اینجانب این در مسجد میسر میباشد و مسئله جنبش در مسیر آئین در مسجد آماده میباشد. از روش مسجد می گردد رویکرد های اطاعت معبود را آشنایی و با معاش فرستاده پروردگار(صلی الله علیه و آله وسلم) و ائمه اطهار(علیه السلام)آشنا شد. تا آدم معاش خویش را رنگ و بوی اهل بیت بدهد. مؤمن مخلص به کسی میگویند که کارهایش برای جلب رضایت آفریدگار و فرستاده معبود باشد و از پروردگار و رسولش و جانشینان بر حق وی اطاعت کرده‌با‌شد. رفتن به مسجد بشر را بدین جایگاه موعظه می نماید و در تاثیر مداومت رفتن به مسجد آدم به سکو بهتر اخلاص و ایمان می‌رسد و قطعاً این فرد از کسانی میباشد که زمین ساز ظهور امام فرصت (علیه السلام) م باشد، زیرا در مسجد تربیت یافته اند. احادیث هم اشاره بدین مقاله دارا‌هستند. قال نبی الله(صلی الله علیه و آله وسلم):

«إِجَابَةُ الْمُؤَذِّنِ کَفَّارَةُ الذُّنُاینترنتِ وَ الْمَشْیُ إِلَى الْمَسْجِدِ طَاعَةُ اللَّهِ وَ طَاعَةُ رَسُولِهِ وَ مَنْ أَطَاعَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أَدْخَلَهُ الْجَنَّةَ مَعَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ کَانَ فِی الْجَنَّةِ رَفِیقَ دَویُدَ ع وَ لَهُ مِثْلُ ثَوَابِ دَویُدَ(علیه السلام)»[12]

پس این فضا مسجد میباشد که تاثیر تربیتی خاص داراست و بشر را به منزلت صدیقین و شهدا میرساند و هر کس بدین جایگاه رسد آن به عبارتی متقین و مخلصین می باشند که‌این اشخاص در آخرالزمان می‌باشند که موضوع ظهور امام فرصت (علیه السلام) را مهیا و خودشان را برای مبارزه با کفار در رکاب امام فرصت (علیه السلام) مهیا میکنند.

مسجد، مکتب‌ آموختن و تربیت نیروهای جنگجو و انقلابی بوده میباشد. زمانی آیین‌ستیزی در مرکز ها علمی و دانشگاهی میهن گزینه اعتنا رژیم طاغوت قرار گرفت و حتی بقای حکومت ننگین خویش را در انحراف جوان ها و دیانت‌زدایی در مدرسه های و دانشکده‌های سرزمین رویت کرد، از هر اقدامی که جوان ها را به آیین و روحانیت بدبین نماید، دریغ ننمود. در‌این راستا، رغبت جوان ها مؤمن و معبود جو به مساجد و وعظ روحانیت، عجله بیش‌تری گرفت؛ تا جایی که جوان ها انقلابی که به ندای امام خمینی(ره) لبیک گفته، انقلاب وسیع اسلامی را در جمهوری اسلامی ایران به برد رساندند، کلیه تربیت شدگان مساجد و روحانیت باخبر و انقلابی بوده‌اند[13]

2-4- مسجد وتربیت بشر های درپی اهل بیت(علیه السلام)

از صدر اسلام تا به امروز عده ای کنار رهبران آئین بوده اند که از سکو اخلاص از تمامی عموم جامعه فراتر و شایسته ترین اشخاص با ایمان نسبت به آفریدگار و آیین و از حیث اعتقادوباور با فضیلت ترین عموم بودند، زمانی ما تاریخ آیین مقدس اسلام را رسیدگی می‌کنیم اکثر رهروان حضرت فرستاده خداوند(صلی الله علیه و آله وسلم) و امامان معصوم(علیه السلام) از اینگونه خصوصیت منتفع بودند. تا اینکه در تاریخ زنده باقیمانده اند همچنانکه اهل بیت زنده می باشند. و در‌صورتی‌که هم حرکتی پیامبر معبود(صلی الله علیه و آله وسلم) و حضرت علی(علیه السلام) به قصد تغییر در جامعه اعمال داده و پیروز گردیده با وجود اینگونه نیروهای مخلص بوده میباشد. مثل: ابوذر عقاری، سلمان فارسی، مقداد، صاحب اشتر، عمار، یاسر و.... که مخلصانه در سرویس حجت پروردگار در روی زمین، مجال خودشان بودند و مثل آنان هم نامشان در تاریخ بشریت زنده ما‌نده میباشد، و این سیر نماد دهنده این میباشد که در بعدازظهر ظهور هم به این شکل کسانی خواهند بود که قضیه ظهور حجت خدای فرصت خودشان را مهیا خواهند کرد. اینها به عبارتی عده ای میباشند که پیامبر آفریدگار(صلی الله علیه و آله وسلم) در یک حدیث فرمودند:

«اَحْسَنُ النَّاسِ ایماناً وَاَفْضَلُهُم یَقیناً قَوْمٌ یَکُونُ فی الآخِرِ الزَّمَانِ ... غَابَتْ عَنْهُم حُجَّتُهُمْ وَ آمِنُوا بِسَوادٍ مِنَ الْبِیَاضِ»

شایسته ترین عموم از نگاه ایمان و با فضیلت ترین عموم از دید اطمینان قومی می‌باشند که در انتها الزمان می‌آیند و پیامبری را ندیده اند و حجت و امام آن ها از وی غایب میباشد ولی به سیاهی روی ورقه ایمان میاورند و شغل می نمایند. قرآن هر چه گفته جامع کار می پوشانند و روایات هر چه فرمان داده اند زندگیشان را به گفته روایات تهیه و تنظیم می نمایند.»

5- مسجد و انتظار ظهور

در اکثر مساجد اشخاص مؤمن به پروردگار و با تقوی توده می‌شوند زیرا رویکرد خریدن ایمان را در مسجد مییابند و کسی هم در صورتی بخواهد با تقوی و متقی باشد می بایست در مسجد بدین رده رسد. به همین برهان نبی اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم) می‌فرمایند: « ان المومن مجلسه مسجده»[14]

«همانا مجلس مؤمن مسجد میباشد» مؤمن با نشستن در مسجد ایمان خویش را تقویت می نماید تا به حد اعلاء ایمان میرساند در مکان دیگر پیامبر مکرم اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) راجع‌به فرد متقی میفرمایند:

«اَلْمَسْجِدُ بَیْتُ کُلِّ تَقِیٍّ»[15]

مسجد منزل هر پرهیزگاری میباشد.

بشر هر چقدر با مسجد انس گیرد از دنیای فانی به دور گردیده پس به آفریدگار مجاورت می گردد. باتقوا می‌شود، اکثر آدم های مؤمن و مخلص و پارسا و پرهیزگار از سربازان مخلص امام فرصت می باشند که در مسجد رشد یافته اند و در دل مسجد به مرتبه اخلاص رسیده اند، در صدف مسجد گوهر وجود را مراقبت و رشد داده اند و به رتبه اخلاص رسانده اند که آن ها از لشکر مخلص امام فرصت(علیه السلام) می‌باشند. وی در روز آدینه استعداد خودشان را به اکران می‌گذارند، زیرا روز آدینه مؤمنین وی غسل می نمایند تا از گناهان ظاهری خویش را تمیز نمایند و مهیا عبادت تیم جمعی بزرگی می گردند که به بدن خویش خرقه تقوی کرده اند برای اقامه نماز آدینه در مصلی توده میگردند و همه با هم به درگاه پروردگار دست توبه و استغفار بلند می نمایند و از معبود طلب تعجیل در فرج و ظهور آقا را می نمایند، برای اینکه آغاز ظهور امام مجال(علیه السلام) روز آدینه میباشد و صبح روز شنبه سازه بر احادیث صدای ملکوتی امام به گوش کلیه خواهد رسید، پس این مؤمنین که در نماز آدینه کمپانی کرده بودند شایستگی خویش را برای لبیک گویی اعلام می نمایند زیرا « نماز آدینه میعادگاه عاشقان میباشد»[16]

وعده ظهور حجت خواهد رسید و در روز آدینه مؤمنین عهدی نو باایمان برای امان از آئین می بندند. در روایتی امام جعفر درستگو(علیه السلام) از جدش فرستاده الله صلی الله علیه و آله وسلم نقل کرده اند که: قال نبی الله(صلی الله علیه و آله وسلم):

«أُفٍّ لِرَجُلٍ لَا یُفَرِّغُ نَفْسَهُ فِی کُلِّ جُمُعَةٍ لِأَمْرِ دِینِهِ فَیَتَعَاهَدُهُ وَ یَسْأَلُ عَنْ دِینِهِ وَ فِی رِوَایَةٍ أُخْرَى لِکُلِّ مُسْلِمٍ»[17]

اف بر هر مسلمانی که در هر آدینه خویش را برای عمل دینش سوا نمی سازد، تا با آن تجدید عهد و پیمان نماید و درباره آن سؤال کند » اینکه تجدید قسم نماید که در ماجرا آمده مراد تجدید قسم باایمان که ما در آیین تو اثبات گام و فراهم ایم تا به حجت تو لبیک گوییم.

6- مساجد و روحانیت

روحانیت شیعه در طی تاریخ، همواره به حراست از منابع و متن ها شرعی پرداخته میباشد؛ اگر از به عبارتی آغاز مرحوم روحانی اثرگذار و سید مرتضی در قبال متکلمین معتزله و زیدیه، به حفاظت از معانی پندار های شیعی می پرداختند و تاکنون قیمت های شرعی را پاس داشته و فرهنگ و تمدن بی نیاز شیعه را برای تمامی نسل ها به ارمغان آوردند. این سرویس ها و جان فشانی ها در پرتو انقلاب اسلامی به باروری ما یحتاج رسید. در‌این مجال که تمدن فاسد غرب از قله کشورهای ابر اقتدار بر دنیا اسلام؛ زیرا سیلی مخرب گسیل یافت، روحانیت مقتدر در موضع دفاعی خویش قرار گرفت و تحت عنوان عقیده پرداز حکومت فقاهتی، به تقابل فرهنگی و مرزبانی از تمدن جدا فقهی پرداخت و تحت عنوان یک متکلم فقهی، کارایی کرد به پشتیبانی از قیمت های فقاهتی و نیز بسط آن در مقابل تامل های نفوذی غرب بپردازد.

ارتباط مسجد و روحانیت ارتباط دیرینه میباشد. گرچه از اولِ ظهور اسلام و تأسیس مسجد، عموم با حضور در مسجد و دیدار با پیامبر9، سؤالات و ایرادات خویش را میان می‌گذاشتند و مسجد راس تک تک عمل‌های جامعه اسلامی بود، البته با سپری شد روزگار نخستین و توسعه دانش فقه و حدیث، معدود‌نادر جریانات علمی در جامعه اسلامی پا به عرصه وجود گذاشتند و روحانیت تحت عنوان کارگزاران مذهب، وظیفه راهنمایی و ارشادوراهنمایی عموم و یادگرفتن تعلیمات اسلامی را بر ذمه گرفتند. با مسافت به چنگ آوردن حکام از تعالیم آیین و مسجد و تأسیس دارالحکومه، مساجد مردمی تحت عنوان نهادی غیر وابسته پا به عرصه وجود گذاشتند. در کشور‌ایران به ویژه از زمان صفویه و با دعوت از روحانیون بقیه کشورها، طبقه جدیدی از روحانیت صورت گرفت که منسجم و تشکیلات بود و اکثری از کارها عموم مثلا فراگیری، قضاوت، کارها ثبتی و مالی بر ذمه آن‌ها بود.[18]

امام مسجد خلال نقش عبادی از جایگاهی اجتماعی منتفع بوده و نقش تولید رابطه با مجموعه های گوناگون جامعه را بر ذمه داراست. براین اساس نمی قدرت به دست‌کم شروط دینی در تعیین امام جماعت بسنده نموده و به خصوصیت های اجتـماعی و حتی صورت ظاهری وی اعتنا نداشت. امام مسجد بایستی از روحیه ای با نشاط و فعال و جاذبه های شخصیتی ویژه ای بهره مند باشد تا بتواند نقش ارتباطی خویش را با مخاطبان متنوع حاضر در مسجد به نیکی اجرا کند. گاه خصوصیت های امام جماعت به اقتضای محل ماموریت و نوع مخاطبان تغییر و تحول نموده و حالتی نسبی می‌یابد؛ به عنوان مثالَ در دانش کده ها مطلوب میباشد که امام جماعت خویش از تحصیلات دانشگاهی و تجربیات دانشجویی منتفع باشد و یا این که در اماکن ویژه بانوان مطلوب میباشد که امام جماعت خویش نیز از دربین خانم ها گزینش گردد و حتی گاه ممکن میباشد انتخاب یک شخصیت غیر معمم ویا حتی غیر شیخ مطلوب خیس باشد که در‌این سیرتکامل موردها نباید مقداری تعصبات صنفی را بر مصالح اسلامی ترجیح اعطا کرد.

براین اساس منفعت‌گیری روحانیت از مساجد سبب ساز شد که در جریان انقلاب اسلامی، مساجد تحت عنوان مقر و تشکیلات نبرد همچون صدر اسلامی احیاء گردد و به نقش آفرینی دورازشوخی بپردازند. در‌این دربین نقش امام خمینی(ره) تحت عنوان احیاءگر مساجد در بعد از ظهر حاضر بسیار تأثیر‌گذار بود و در تک تک فرایند نزاع همگی قشرها جامعه را به فایده‌گیری از مسجد و احیای دوباره آن دعوت میکرد. این دستور منجر شد که رغبت عموم به مساجد بیشتر خواهد شد و طرح مسائل سیاسی به وسیله روحانیون و وعاظ، مساجد را از جنبه عبادی صرف بیرون ساخته و کلیه کارکردهای مسجد فعال شوند[19]

7- مسجد و راه‌های جذب جوان ها

جوان ها تحت عنوان آتی‌سازان جامعه اسلامی از تعالی‌ترین سرمایه‌های این مرزوبوم به شمار می روند و کوشش در جهت بسط تدبیر‌های فقاهتی آن ها از مداقه به‌سزایی شامل است. چنانچه معیار معرفت جوان ها به آموزه‌های شرعی و زلال معارف آیین از پرورش و نمو مطلوبی سود‌مند باشد، شخصیت فقاهتی آنها به سیرتکامل‌ای لایق صورت خواهد گرفت و هنگام ورود به جامعه اسلامی اثر به‌سزایی در آن جامعه پدید خواهند آورد، البته در‌صورتی‌که خدای ناکرده از تربیت مورد نیاز بهره مند نباشند قضیه اصلاح جامعه مهیا نخواهد شد. یکی‌از جای ‌هایی که می تواند شخصیت جوان را مبتنی بر آموزه‌های فقهی بارور سازد و روح خداجویی و عدل و داد‌خواهی را در اعماق وجود آن‌ها ریشه‌دار سازد مسجد می باشد که کانون آدم‌سازی میباشد. پس مورد نیاز میباشد راهکارهای جذب جوان ها و هدایت آن‌ها به مساجد شناسایی گردد و آیتم اهتمام قرار گیرد تا رفته رفته موضوع‌های حضور فعال‌خیس جوان ها در مساجد مهیا خواهد شد. این یادداشت به مهم ترین این راه‌حل‌ها می پردازد[20]

مساجد و آموختن و تربیت

زمانی از مدرسه های قدیمی کشورهای اسلامی کلام به در بین می رود «مساجد» را آیتم دقت قرار میدهند. بایستی در لحاظ داشت که بعداز ساخت‌و‌ساز و توسعه و گسترش مدرسه های، مساجد نیز مانند قبلی جنبه تربیتی و عقیده ای خویش را مراقبت کردند. در قرن از ساخت مدرسه ها بدون نقص با کتابخانه و حجرات و سازمان اختصاصی می سپری شد، ابن بطوطه جهانگرد پر اسم و رسم، زمانی به شیراز رسید، در مسجد « جامع» ‌این شهر در درس حدیث و قبل از آن نیز در بغداد در مسجد « جامع» آن در رینگ درس دادن حضور یافت هم اکنون آنکه در آن روز ها در تشریفات ترحیم مشهد بغداد یک سری مکتب والا وجود داشت. از این رو مکتب نیز می نامیدند و این اشتراک اسامی و خلط آن با یکدیگر در مجموع اعصار اسلامی معمول بود.

در کتاب ها تاریخ و رجال که ایرانیان زمان اسلامی نوشته اند بارها به مساجدی اشاره می‌نمایند که محل یاد دادن علم ها فقهی و ادبی بود، از جملهً در سیستان یکی فرمانداران عرب به اسم عبدالرحمن ابن سمره (‌قرن نخستین هجری) مسجد آدینه ( جمعه) تشکیل داد که حسن بصری فقیه دارای شهرت فقاهتی قرن اولیه و دوم مدتی در آنجا درگیر درس دادن و آموختن مسائل شرعی بود و عموم سیستان سه سال نزد وی در مسجد جمعه دانش آموختند[11].

1-4- مسجد وتعلیم وتربیت اسلامی

درین بعد از ظهر ظهور، زیرا فتنه ها زیاد می گردد، خرابی جهانگیر می‌شود کلیه جای ها در تاثیر این فتنه ها و فسادها، کثیف می گردند، و کمتر جای سلامت در جهان پیدا میشود. که فضا تندرست داشته باشد. ما الان در جامعه خودمان همین اوضاع را مشاهده میکنیم که اکثر ارگان ها و وزارتخانه ها و نهادها چقدر آلوده و کثیف گردیده اند. البته فقط مکانی که نسبت به بقیه دور و بر ها سلامت می‌ماند، دور و اطراف مقدس مسجد میباشد. که از فتنه ها و فسادها بدور باقیمانده میباشد. و در صورتیکه کسی بخواهد درین بعد از ظهر آیین خویش را محافظت نماید و ایمان خویش را تقویت نماید و به سکو اعتقادوباور برساند به لحاظ اینجانب این در مسجد میسر میباشد و مسئله جنبش در مسیر آئین در مسجد آماده میباشد. از روش مسجد می گردد رویکرد های اطاعت معبود را آشنایی و با معاش فرستاده پروردگار(صلی الله علیه و آله وسلم) و ائمه اطهار(علیه السلام)آشنا شد. تا آدم معاش خویش را رنگ و بوی اهل بیت بدهد. مؤمن مخلص به کسی میگویند که کارهایش برای جلب رضایت آفریدگار و فرستاده معبود باشد و از پروردگار و رسولش و جانشینان بر حق وی اطاعت کرده‌با‌شد. رفتن به مسجد بشر را بدین جایگاه موعظه می نماید و در تاثیر مداومت رفتن به مسجد آدم به سکو بهتر اخلاص و ایمان می‌رسد و قطعاً این فرد از کسانی میباشد که زمین ساز ظهور امام فرصت (علیه السلام) م باشد، زیرا در مسجد تربیت یافته اند. احادیث هم اشاره بدین مقاله دارا‌هستند. قال نبی الله(صلی الله علیه و آله وسلم):

«إِجَابَةُ الْمُؤَذِّنِ کَفَّارَةُ الذُّنُاینترنتِ وَ الْمَشْیُ إِلَى الْمَسْجِدِ طَاعَةُ اللَّهِ وَ طَاعَةُ رَسُولِهِ وَ مَنْ أَطَاعَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أَدْخَلَهُ الْجَنَّةَ مَعَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ کَانَ فِی الْجَنَّةِ رَفِیقَ دَویُدَ ع وَ لَهُ مِثْلُ ثَوَابِ دَویُدَ(علیه السلام)»[12]

پس این فضا مسجد میباشد که تاثیر تربیتی خاص داراست و بشر را به منزلت صدیقین و شهدا میرساند و هر کس بدین جایگاه رسد آن به عبارتی متقین و مخلصین می باشند که‌این اشخاص در آخرالزمان می‌باشند که موضوع ظهور امام فرصت (علیه السلام) را مهیا و خودشان را برای مبارزه با کفار در رکاب امام فرصت (علیه السلام) مهیا میکنند.

مسجد، مکتب‌ آموختن و تربیت نیروهای جنگجو و انقلابی بوده میباشد. زمانی آیین‌ستیزی در مرکز ها علمی و دانشگاهی میهن گزینه اعتنا رژیم طاغوت قرار گرفت و حتی بقای حکومت ننگین خویش را در انحراف جوان ها و دیانت‌زدایی در مدرسه های و دانشکده‌های سرزمین رویت کرد، از هر اقدامی که جوان ها را به آیین و روحانیت بدبین نماید، دریغ ننمود. در‌این راستا، رغبت جوان ها مؤمن و معبود جو به مساجد و وعظ روحانیت، عجله بیش‌تری گرفت؛ تا جایی که جوان ها انقلابی که به ندای امام خمینی(ره) لبیک گفته، انقلاب وسیع اسلامی را در جمهوری اسلامی ایران به برد رساندند، کلیه تربیت شدگان مساجد و روحانیت باخبر و انقلابی بوده‌اند[13]

2-4- مسجد وتربیت بشر های درپی اهل بیت(علیه السلام)

از صدر اسلام تا به امروز عده ای کنار رهبران آئین بوده اند که از سکو اخلاص از تمامی عموم جامعه فراتر و شایسته ترین اشخاص با ایمان نسبت به آفریدگار و آیین و از حیث اعتقادوباور با فضیلت ترین عموم بودند، زمانی ما تاریخ آیین مقدس اسلام را رسیدگی می‌کنیم اکثر رهروان حضرت فرستاده خداوند(صلی الله علیه و آله وسلم) و امامان معصوم(علیه السلام) از اینگونه خصوصیت منتفع بودند. تا اینکه در تاریخ زنده باقیمانده اند همچنانکه اهل بیت زنده می باشند. و در‌صورتی‌که هم حرکتی پیامبر معبود(صلی الله علیه و آله وسلم) و حضرت علی(علیه السلام) به قصد تغییر در جامعه اعمال داده و پیروز گردیده با وجود اینگونه نیروهای مخلص بوده میباشد. مثل: ابوذر عقاری، سلمان فارسی، مقداد، صاحب اشتر، عمار، یاسر و.... که مخلصانه در سرویس حجت پروردگار در روی زمین، مجال خودشان بودند و مثل آنان هم نامشان در تاریخ بشریت زنده ما‌نده میباشد، و این سیر نماد دهنده این میباشد که در بعدازظهر ظهور هم به این شکل کسانی خواهند بود که قضیه ظهور حجت خدای فرصت خودشان را مهیا خواهند کرد. اینها به عبارتی عده ای میباشند که پیامبر آفریدگار(صلی الله علیه و آله وسلم) در یک حدیث فرمودند:

«اَحْسَنُ النَّاسِ ایماناً وَاَفْضَلُهُم یَقیناً قَوْمٌ یَکُونُ فی الآخِرِ الزَّمَانِ ... غَابَتْ عَنْهُم حُجَّتُهُمْ وَ آمِنُوا بِسَوادٍ مِنَ الْبِیَاضِ»

شایسته ترین عموم از نگاه ایمان و با فضیلت ترین عموم از دید اطمینان قومی می‌باشند که در انتها الزمان می‌آیند و پیامبری را ندیده اند و حجت و امام آن ها از وی غایب میباشد ولی به سیاهی روی ورقه ایمان میاورند و شغل می نمایند. قرآن هر چه گفته جامع کار می پوشانند و روایات هر چه فرمان داده اند زندگیشان را به گفته روایات تهیه و تنظیم می نمایند.»

5- مسجد و انتظار ظهور

در اکثر مساجد اشخاص مؤمن به پروردگار و با تقوی توده می‌شوند زیرا رویکرد خریدن ایمان را در مسجد مییابند و کسی هم در صورتی بخواهد با تقوی و متقی باشد می بایست در مسجد بدین رده رسد. به همین برهان نبی اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم) می‌فرمایند: « ان المومن مجلسه مسجده»[14]

«همانا مجلس مؤمن مسجد میباشد» مؤمن با نشستن در مسجد ایمان خویش را تقویت می نماید تا به حد اعلاء ایمان میرساند در مکان دیگر پیامبر مکرم اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) راجع‌به فرد متقی میفرمایند:

«اَلْمَسْجِدُ بَیْتُ کُلِّ تَقِیٍّ»[15]

مسجد منزل هر پرهیزگاری میباشد.

بشر هر چقدر با مسجد انس گیرد از دنیای فانی به دور گردیده پس به آفریدگار مجاورت می گردد. باتقوا می‌شود، اکثر آدم های مؤمن و مخلص و پارسا و پرهیزگار از سربازان مخلص امام فرصت می باشند که در مسجد رشد یافته اند و در دل مسجد به مرتبه اخلاص رسیده اند، در صدف مسجد گوهر وجود را مراقبت و رشد داده اند و به رتبه اخلاص رسانده اند که آن ها از لشکر مخلص امام فرصت(علیه السلام) می‌باشند. وی در روز آدینه استعداد خودشان را به اکران می‌گذارند، زیرا روز آدینه مؤمنین وی غسل می نمایند تا از گناهان ظاهری خویش را تمیز نمایند و مهیا عبادت تیم جمعی بزرگی می گردند که به بدن خویش خرقه تقوی کرده اند برای اقامه نماز آدینه در مصلی توده میگردند و همه با هم به درگاه پروردگار دست توبه و استغفار بلند می نمایند و از معبود طلب تعجیل در فرج و ظهور آقا را می نمایند، برای اینکه آغاز ظهور امام مجال(علیه السلام) روز آدینه میباشد و صبح روز شنبه سازه بر احادیث صدای ملکوتی امام به گوش کلیه خواهد رسید، پس این مؤمنین که در نماز آدینه کمپانی کرده بودند شایستگی خویش را برای لبیک گویی اعلام می نمایند زیرا « نماز آدینه میعادگاه عاشقان میباشد»[16]

وعده ظهور حجت خواهد رسید و در روز آدینه مؤمنین عهدی نو باایمان برای امان از آئین می بندند. در روایتی امام جعفر درستگو(علیه السلام) از جدش فرستاده الله صلی الله علیه و آله وسلم نقل کرده اند که: قال نبی الله(صلی الله علیه و آله وسلم):

«أُفٍّ لِرَجُلٍ لَا یُفَرِّغُ نَفْسَهُ فِی کُلِّ جُمُعَةٍ لِأَمْرِ دِینِهِ فَیَتَعَاهَدُهُ وَ یَسْأَلُ عَنْ دِینِهِ وَ فِی رِوَایَةٍ أُخْرَى لِکُلِّ مُسْلِمٍ»[17]

اف بر هر مسلمانی که در هر آدینه خویش را برای عمل دینش سوا نمی سازد، تا با آن تجدید عهد و پیمان نماید و درباره آن سؤال کند » اینکه تجدید قسم نماید که در ماجرا آمده مراد تجدید قسم باایمان که ما در آیین تو اثبات گام و فراهم ایم تا به حجت تو لبیک گوییم.

6- مساجد و روحانیت

روحانیت شیعه در طی تاریخ، همواره به حراست از منابع و متن ها شرعی پرداخته میباشد؛ اگر از به عبارتی آغاز مرحوم روحانی اثرگذار و سید مرتضی در قبال متکلمین معتزله و زیدیه، به حفاظت از معانی پندار های شیعی می پرداختند و تاکنون قیمت های شرعی را پاس داشته و فرهنگ و تمدن بی نیاز شیعه را برای تمامی نسل ها به ارمغان آوردند. این سرویس ها و جان فشانی ها در پرتو انقلاب اسلامی به باروری ما یحتاج رسید. در‌این مجال که تمدن فاسد غرب از قله کشورهای ابر اقتدار بر دنیا اسلام؛ زیرا سیلی مخرب گسیل یافت، روحانیت مقتدر در موضع دفاعی خویش قرار گرفت و تحت عنوان عقیده پرداز حکومت فقاهتی، به تقابل فرهنگی و مرزبانی از تمدن جدا فقهی پرداخت و تحت عنوان یک متکلم فقهی، کارایی کرد به پشتیبانی از قیمت های فقاهتی و نیز بسط آن در مقابل تامل های نفوذی غرب بپردازد.

ارتباط مسجد و روحانیت ارتباط دیرینه میباشد. گرچه از اولِ ظهور اسلام و تأسیس مسجد، عموم با حضور در مسجد و دیدار با پیامبر9، سؤالات و ایرادات خویش را میان می‌گذاشتند و مسجد راس تک تک عمل‌های جامعه اسلامی بود، البته با سپری شد روزگار نخستین و توسعه دانش فقه و حدیث، معدود‌نادر جریانات علمی در جامعه اسلامی پا به عرصه وجود گذاشتند و روحانیت تحت عنوان کارگزاران مذهب، وظیفه راهنمایی و ارشادوراهنمایی عموم و یادگرفتن تعلیمات اسلامی را بر ذمه گرفتند. با مسافت به چنگ آوردن حکام از تعالیم آیین و مسجد و تأسیس دارالحکومه، مساجد مردمی تحت عنوان نهادی غیر وابسته پا به عرصه وجود گذاشتند. در کشور‌ایران به ویژه از زمان صفویه و با دعوت از روحانیون بقیه کشورها، طبقه جدیدی از روحانیت صورت گرفت که منسجم و تشکیلات بود و اکثری از کارها عموم مثلا فراگیری، قضاوت، کارها ثبتی و مالی بر ذمه آن‌ها بود.[18]

امام مسجد خلال نقش عبادی از جایگاهی اجتماعی منتفع بوده و نقش تولید رابطه با مجموعه های گوناگون جامعه را بر ذمه داراست. براین اساس نمی قدرت به دست‌کم شروط دینی در تعیین امام جماعت بسنده نموده و به خصوصیت های اجتـماعی و حتی صورت ظاهری وی اعتنا نداشت. امام مسجد بایستی از روحیه ای با نشاط و فعال و جاذبه های شخصیتی ویژه ای بهره مند باشد تا بتواند نقش ارتباطی خویش را با مخاطبان متنوع حاضر در مسجد به نیکی اجرا کند. گاه خصوصیت های امام جماعت به اقتضای محل ماموریت و نوع مخاطبان تغییر و تحول نموده و حالتی نسبی می‌یابد؛ به عنوان مثالَ در دانش کده ها مطلوب میباشد که امام جماعت خویش از تحصیلات دانشگاهی و تجربیات دانشجویی منتفع باشد و یا این که در اماکن ویژه بانوان مطلوب میباشد که امام جماعت خویش نیز از دربین خانم ها گزینش گردد و حتی گاه ممکن میباشد انتخاب یک شخصیت غیر معمم ویا حتی غیر شیخ مطلوب خیس باشد که در‌این سیرتکامل موردها نباید مقداری تعصبات صنفی را بر مصالح اسلامی ترجیح اعطا کرد.

براین اساس منفعت‌گیری روحانیت از مساجد سبب ساز شد که در جریان انقلاب اسلامی، مساجد تحت عنوان مقر و تشکیلات نبرد همچون صدر اسلامی احیاء گردد و به نقش آفرینی دورازشوخی بپردازند. در‌این دربین نقش امام خمینی(ره) تحت عنوان احیاءگر مساجد در بعد از ظهر حاضر بسیار تأثیر‌گذار بود و در تک تک فرایند نزاع همگی قشرها جامعه را به فایده‌گیری از مسجد و احیای دوباره آن دعوت میکرد. این دستور منجر شد که رغبت عموم به مساجد بیشتر خواهد شد و طرح مسائل سیاسی به وسیله روحانیون و وعاظ، مساجد را از جنبه عبادی صرف بیرون ساخته و کلیه کارکردهای مسجد فعال شوند[19]

7- مسجد و راه‌های جذب جوان ها

جوان ها تحت عنوان آتی‌سازان جامعه اسلامی از تعالی‌ترین سرمایه‌های این مرزوبوم به شمار می روند و کوشش در جهت بسط تدبیر‌های فقاهتی آن ها از مداقه به‌سزایی شامل است. چنانچه معیار معرفت جوان ها به آموزه‌های شرعی و زلال معارف آیین از پرورش و نمو مطلوبی سود‌مند باشد، شخصیت فقاهتی آنها به سیرتکامل‌ای لایق صورت خواهد گرفت و هنگام ورود به جامعه اسلامی اثر به‌سزایی در آن جامعه پدید خواهند آورد، البته در‌صورتی‌که خدای ناکرده از تربیت مورد نیاز بهره مند نباشند قضیه اصلاح جامعه مهیا نخواهد شد. یکی‌از جای ‌هایی که می تواند شخصیت جوان را مبتنی بر آموزه‌های فقهی بارور سازد و روح خداجویی و عدل و داد‌خواهی را در اعماق وجود آن‌ها ریشه‌دار سازد مسجد می باشد که کانون آدم‌سازی میباشد. پس مورد نیاز میباشد راهکارهای جذب جوان ها و هدایت آن‌ها به مساجد شناسایی گردد و آیتم اهتمام قرار گیرد تا رفته رفته موضوع‌های حضور فعال‌خیس جوان ها در مساجد مهیا خواهد شد. این یادداشت به مهم ترین این راه‌حل‌ها می پردازد[20]