مجله خبری تشریفات

حَوّا، اول زن، همسر حضرت بشر و مامان نسل آدم میباشد. در کتاب ها مقدس یهودی-مسیحی از وی مذکور گردیده البته در قرآن اسم حوا بیان نشده و صرفا با تیتر همسر انسان به وی اشاره می‌گردد. در کتاب ها تفسیری، تاریخی و روایی مسلمانها اسم حوا آمده و ماجرا‌هایی درباره خلقت وی، تناول کردن وی و بشر از میوه ممنوعه، هبوط‌شان به زمین و معاش آن ها بعداز هبوط نقل گردیده است. درباره محل دفن حوا اختلاف میباشد و مرقدی در جده ایالات متحده عربی به وی تشریفات ترحیم مشهد نسبت داده می‌گردد.

کلمه و واژه‌شناسی حوا
این اسم در قول قدیم به عبری به طور (حَوّاه) آمده میباشد. این کلمه و واژه در ترجمه یونانی تورات، Evα و در لاتینی، Heva بوده و از لاتینی نیز به طور Eve وارد لهجه‌های غربی گردیده‌است. درباره ریشه‌شناسی کلمه حوا اختلاف میباشد؛ چنان‌که نُه ریشه محتمل برای آن بیان کرده‌اند.

عقیده نخستین: بنابر قول عتیق حضرت انسان همسر خویش را حوّا نامید، از آن رو که وی مامان همگی زندگان میباشد.
عقیده دوم: ممکن میباشد تغییریافته کلمه و واژه حَیاه (به معنای زنده/ حی) باشد. به حیث اسکینر اصل وجود یک اسم جداگانه (حوّا) برای همسر بشر یا این که اول زن، احتمالاً از عقیده‌ای دیرین در خصوص خاستگاه آدم میراث که براساس آن، اول مامان، نماینده وحدت نسل میباشد؛ براین اساس، واژه و کلمه حوّا بایستی ابتدا متضمن معنای حیات و آن‌گاه منبع حیات، یعنی مامان باشد.
عقیده سوم: سومی ریشه پیشنهادی بر طبق مشابهت آوایی واژه و کلمه حوّا با کلمه آرامی حیوی یا این که حِویا به معنای مار میباشد؛ بدین ترتیب ریشه‌شناسی، وجه تسمیه حوا این میباشد که وی در فریفتن انسان مانند مار شغل کرد؛ به عبارتی‌طور که مار موجب نابودی حوّا شد، حوّا هم مارِ همسرش شد.[۱]
در منابع کلمه‌شناسی لهجه عربی نیز درباره اشتقاق حوّاء اختلاف است که تحت دو ریشه «حوو» و «حوی» به آن اشاره کرده‌اند؛ در عین هم اکنون، حوّاء در لحاظ لغت شناسان نام خاص میباشد و به معنی آن سوای ذکر هرگونه وجه و رابطه لغوی، تنها عبارت «زوج بشر» را آورده‌اند.[۲]

به‌طور کلی شکل نوشتاری کلمه حَوّاء در گویش عربی در یکسری معنای مهم یافت میگردد: یکی‌از تحت مادّه «ح و و» (دالّ بر سیاه مشابه به سبز یا این که قرمز رنگ مایل به سیاه)، مؤنث أحوی، صفت چیزی یا این که زنی که رنگ تیره و مایل به سیاه دارااست[۳] دیگری تحت مادّه «ح ی ی» (با دو دلالت معاش و مار)، به معنای مارگیر.[۴] همینطور ابن خواسته حَوّاء به یار الف لام را اسم یک اسب دانسته میباشد.[۵]

حوّا در سنّت یهودی
آفرینش حوا
در قول قدیم درباره آفرینش بشر دو داستان آمده میباشد. در ماجرا در آغاز، بشر به طور مرد و زن (نر و ماده) آفریده گردیده و بنابر داستان دوم، آغاز مرد و بعد زن آفریده گردیده‌است. دانشمندان معتقدند این دو ماجرا وابسته به دو مرحله ویرایشی متفاوت از متن تورات میباشد.

در قصه سابق‌خیس، معبود بعد از آفرینش مرد، حیوان ها کم آبی و پرنده ها را از خاک می‌آفریند. انسان به هر مورد از این آفریده‌ها نامی میدهد، اما از میان آنان همدم قابل قبولی برای خویش نمی‌یابد. به همین سبب ساز، خداوند بشر را به خواب عمیقی فرو می برد، یکی‌از دنده‌های او‌را برمی‌گزیند، از آن زنی می‌آفریند و به بشر عرضه می‌نماید.

هبوط بشر و حوا از پردیس
بنابر قول قدیم، بشر و زن وی، هر دو، در فردوس عریان بودند سوای آنکه حس خجالت نمایند. مار زن را فریب بخشید و او‌را به میل کردن میوه درخت معرفت نیک و بد تشویق کرد که پروردگار وی و بشر را از خوردنش نهی کردن کرده بود. زن این میوه را خورد و به انسان نیز خوراند و در فیض، دیده هر دوی آنها گشوده شد و فهمیدند که عریانند. زیرا پروردگار انسان را بازخواست کرد، انسان زن خویش را و وی نیز مار را جنایتکار کرد. پس آفریدگار، انسان و زن و مار را به منجر جرمی که مرتکب گردیده بودند، مجازات کرد. مثلا به زن گفته شد: «درد و حاملگی‌ات را بسیار زیاد خواهم کرد؛ با درد طفل خواهی زایید و اشتیاقت به شوهرت خواهد بود و وی بر تو حکمرانی خواهد کرد». آنگاه، انسان و حوّا از پردیس رانده شدند مبادا که از درخت حیات نیز بخورند و تا ابد زنده بمانند.

حَوّا، اول زن، همسر حضرت بشر و مامان نسل آدم میباشد. در کتاب ها مقدس یهودی-مسیحی از وی مذکور گردیده البته در قرآن اسم حوا بیان نشده و صرفا با تیتر همسر انسان به وی اشاره می‌گردد. در کتاب ها تفسیری، تاریخی و روایی مسلمانها اسم حوا آمده و ماجرا‌هایی درباره خلقت وی، تناول کردن وی و بشر از میوه ممنوعه، هبوط‌شان به زمین و معاش آن ها بعداز هبوط نقل گردیده است. درباره محل دفن حوا اختلاف میباشد و مرقدی در جده ایالات متحده عربی به وی تشریفات ترحیم مشهد نسبت داده می‌گردد.

کلمه و واژه‌شناسی حوا
این اسم در قول قدیم به عبری به طور (حَوّاه) آمده میباشد. این کلمه و واژه در ترجمه یونانی تورات، Evα و در لاتینی، Heva بوده و از لاتینی نیز به طور Eve وارد لهجه‌های غربی گردیده‌است. درباره ریشه‌شناسی کلمه حوا اختلاف میباشد؛ چنان‌که نُه ریشه محتمل برای آن بیان کرده‌اند.

عقیده نخستین: بنابر قول عتیق حضرت انسان همسر خویش را حوّا نامید، از آن رو که وی مامان همگی زندگان میباشد.
عقیده دوم: ممکن میباشد تغییریافته کلمه و واژه حَیاه (به معنای زنده/ حی) باشد. به حیث اسکینر اصل وجود یک اسم جداگانه (حوّا) برای همسر بشر یا این که اول زن، احتمالاً از عقیده‌ای دیرین در خصوص خاستگاه آدم میراث که براساس آن، اول مامان، نماینده وحدت نسل میباشد؛ براین اساس، واژه و کلمه حوّا بایستی ابتدا متضمن معنای حیات و آن‌گاه منبع حیات، یعنی مامان باشد.
عقیده سوم: سومی ریشه پیشنهادی بر طبق مشابهت آوایی واژه و کلمه حوّا با کلمه آرامی حیوی یا این که حِویا به معنای مار میباشد؛ بدین ترتیب ریشه‌شناسی، وجه تسمیه حوا این میباشد که وی در فریفتن انسان مانند مار شغل کرد؛ به عبارتی‌طور که مار موجب نابودی حوّا شد، حوّا هم مارِ همسرش شد.[۱]
در منابع کلمه‌شناسی لهجه عربی نیز درباره اشتقاق حوّاء اختلاف است که تحت دو ریشه «حوو» و «حوی» به آن اشاره کرده‌اند؛ در عین هم اکنون، حوّاء در لحاظ لغت شناسان نام خاص میباشد و به معنی آن سوای ذکر هرگونه وجه و رابطه لغوی، تنها عبارت «زوج بشر» را آورده‌اند.[۲]

به‌طور کلی شکل نوشتاری کلمه حَوّاء در گویش عربی در یکسری معنای مهم یافت میگردد: یکی‌از تحت مادّه «ح و و» (دالّ بر سیاه مشابه به سبز یا این که قرمز رنگ مایل به سیاه)، مؤنث أحوی، صفت چیزی یا این که زنی که رنگ تیره و مایل به سیاه دارااست[۳] دیگری تحت مادّه «ح ی ی» (با دو دلالت معاش و مار)، به معنای مارگیر.[۴] همینطور ابن خواسته حَوّاء به یار الف لام را اسم یک اسب دانسته میباشد.[۵]

حوّا در سنّت یهودی
آفرینش حوا
در قول قدیم درباره آفرینش بشر دو داستان آمده میباشد. در ماجرا در آغاز، بشر به طور مرد و زن (نر و ماده) آفریده گردیده و بنابر داستان دوم، آغاز مرد و بعد زن آفریده گردیده‌است. دانشمندان معتقدند این دو ماجرا وابسته به دو مرحله ویرایشی متفاوت از متن تورات میباشد.

در قصه سابق‌خیس، معبود بعد از آفرینش مرد، حیوان ها کم آبی و پرنده ها را از خاک می‌آفریند. انسان به هر مورد از این آفریده‌ها نامی میدهد، اما از میان آنان همدم قابل قبولی برای خویش نمی‌یابد. به همین سبب ساز، خداوند بشر را به خواب عمیقی فرو می برد، یکی‌از دنده‌های او‌را برمی‌گزیند، از آن زنی می‌آفریند و به بشر عرضه می‌نماید.

هبوط بشر و حوا از پردیس
بنابر قول قدیم، بشر و زن وی، هر دو، در فردوس عریان بودند سوای آنکه حس خجالت نمایند. مار زن را فریب بخشید و او‌را به میل کردن میوه درخت معرفت نیک و بد تشویق کرد که پروردگار وی و بشر را از خوردنش نهی کردن کرده بود. زن این میوه را خورد و به انسان نیز خوراند و در فیض، دیده هر دوی آنها گشوده شد و فهمیدند که عریانند. زیرا پروردگار انسان را بازخواست کرد، انسان زن خویش را و وی نیز مار را جنایتکار کرد. پس آفریدگار، انسان و زن و مار را به منجر جرمی که مرتکب گردیده بودند، مجازات کرد. مثلا به زن گفته شد: «درد و حاملگی‌ات را بسیار زیاد خواهم کرد؛ با درد طفل خواهی زایید و اشتیاقت به شوهرت خواهد بود و وی بر تو حکمرانی خواهد کرد». آنگاه، انسان و حوّا از پردیس رانده شدند مبادا که از درخت حیات نیز بخورند و تا ابد زنده بمانند.