وقت ها شرعی به فرصت‌های معلوم و دقیقی از شبانه روز گفته می شود که شخص دین‌دار در آن فرصت عبادت فقهی خود را اعمال میدهد. محاسبه دقیق زمان‌های شرعی از دیرباز نزد منجمان رایج بوده‌می باشد.
فرصت ایفا انجام دینی
جاری ساختن جاری ساختن شرعی (مناسک) در زمان‌های دقیقی از شبانه روز تشریفات ترحیم مشهد برای دین‌داران گونه‌ای یک دست‌سازی رفتاری در پرستش خداوند نزد او هست که آورنده آن دین از سوی پروردگار به صورت قانون گذاشته‌می‌باشد. در حالتی‌که شغل فقاهتی در فارغ فرصت مقرر صورت بپذیرد ارزش فقهی کمتری داراست و تنبلی در انجام آن جایز نیست و ترک آن (گاه) گناه به حساب می‌آید. البته بعد از گذشت زمان مقرر، دین‌دار می‌تواند آن اخلاق و رفتار را برای خشنودی خداوند؛ در کمترین مجال ممکن، انجام دهد.
دین دار در تمام لحظات، خود را در عوض خداوند دیده و اجرا برخی از ایفا در زمان‌های مقرر، تلنگری برای عدم غفلت از خیال پروردگار است.
در دین یهود
صبح یک ساعت قبل طلوع خورشید تا چهار ساعت بعد نماز صبح (شحریت) خوانده می شود.
بعد از ظهر نیم ساعت بعدازظهر دینی تا اندکی بعد از غروب آفتاب نماز ظهر (مینحا) خوانده میشود. عالی هست نماز پیش از غروب تمام شود، اما بعضا ادای آن را تا شب تجویز می‌کنند.
شامگاه هنگام (بعد از ظهر) شب (معاریو، عرویت) خوانده میشود. در بسیاری فرقه‌ها نماز ظهر و بعدازظهر بلافاصله خوانده میشود (یعنی نماز ظهر را حدود نیم ساعت مانده به غروب آفتاب شروع می‌کنند تا پس از پایان یافتن نماز ظهر، زمان استارت نماز شب رسیده باشد) تا مردم لازم نباشد مجدد راهی کنست شوند. بعضی از فرقه‌های یهودی معاریو را بعد از استارت شب می خوانند. این نماز با بارخو یا اذان یهودیان که ندایی برای فراخواندن مؤمنین به نماز است شروع می گردد.
در دین اسلام
سحر زمان پس از نیمه شب و قبل از آغاز صبح است. روزه گیرندگان در این هنگام غذا می خورند که به آن سحری میگویند.
صبح زمان صبح شرعی از آغاز سپیده‌دم میباشد تا طلوع خورشید. اذان ابتدا صبح خوانده میشود و خواندن نماز صبح تا طلوع خورشید مجاز می باشد. روزه گیرندگان قبل از اذان صبح مجاز به میل کردن و آشامیدن و فعالیت‌های دیگر میباشند.
طلوع خورشید لحظه دیدن خورشید در هر مرزو بوم می باشد.
ظهر هنگامی که خورشید در میانه اسمان قرار گیرد. در‌این هنگام اذان ظهر و نماز ظهر خوانده میگردد.
عصر حدود چهار ساعت پس از ظهر می باشد. اذان عصر وقت فضیلت نماز عصر میباشد و نماز بعدازظهر را می تواند مکلف از بعد از نماز ظهر تا غروب خورشید بخواند.
غروب خورشید هنگامی که خورشید از دیده در مغرب پنهان میشود.
مغرب بعد از غروب خورشید فرصت مغرب است و اذان مغرب خوانده می شود و نماز مغرب. روزه گیرندگان در این هنگام طعام میخورند که به آن افطاری میگویند.
عشا پس از مغرب و قبل از نیمه شب میباشد و در آن اذان عشا و نماز عشا خوانده میشود. علی بن ابیطالب علیه السلام در نامه ۵۲ نهج البلاغه وقتی که یک سوم از شب میگذرد را هنگام برپایی نماز عشا برشمرده می باشد.
نیمه شب فرصت میانه از اذان غروب خورشید تا اذان صبح می باشد. نماز عشا می بایست قبل از نصف شب خوانده گردد.
شب خواسته از شب در شرع مقدس و نزد مشهور و پر اسم و رسم فق‌ها زمان زمان بین غروب خورشید (ناپدید شدن قرص آن یا زوال حمره مشرقیه بنابر اختلاف اقوال) و طلوع فجر راستگو (استارت وقت نماز صبح) است.
محاسبه و تعیین اوقات دینی
ظهر فقهی: مبنی بر زوال خورشید یعنی پس از رسیدن به بلندترین ارتفاع هست. در حقیقت ظهر فقاهتی در ساعت ۱۲ محلی شبانه‌روز حقیقی هست و جابجایی ساعت ظهر برپایه ساعت محلی شبانه‌روز معدل یا میانگین (ساعت مرسوم) می باشد. بعلت نوسان سرعت کره زمین در مدار بیضی خود و بعبارتی تکان ظاهری خورشید در دایرةالروج، موجب تفاوت طول هر شبانه‌روز میگردد که با تعدیل زمان شبانه روز معدل ۲۴ ساعت میباشد. زمین در فصل زمستان در حضیض مداری و سرعت بیشتر میباشد و تابستان اوج مداری سرعت کمتر و این علت برتر بودن نیم سال اول نسبت به نیمه دوم سال در گاهشماری خورشیدی می باشد. تفاوت ظهر فقاهتی شهر‌های متعدد فقید به نسبت تفاضل طول جغرافیای آنان میباشد. به نحوی که هر ۱۵ رتبه طول جغرافیا نماینده یک ساعت تفاوت فرصت ظهر و کلاً زمان می باشد.
طلوع و غروب: مماس شدن بالای قرص خورشید با افق واقعی است. در فصول بلکه روز‌های متعدد تفاوت طلوع و غروب (بلندی روز و شب) بعلت تفاوت گرایش روزانه خورشید است. با به حساب آوردن تمایل روزانه خورشید و محاسبه زاویه ساعتی خورشید نسبت به عرض جغرافیایی یک مکان نسبت وقتی طلوع و غروب هر روز آن بدست آمده و با تطبیق با ساعت مرسوم آنجا طلوع و غروب روزانه گزینش میگردد.
اذان صبح: جو زمین در انتخاب اذان صبح مؤثر میباشد. پرتو‌های فروغ و روشنایی سحرگاهی (فجر درستگو) وارد جو می‌شوند با استفاده از علم اپتیک و قانون ها مربوط به ناکامی و رصد‌های بعدازظهر‌ای آسمان، فجر درستگو زمانی روی میدهد که ارتفاع خورشید حدود ۱۷ الی ۱۹ سکو زیر اسمان سحرگاهی قرار بگیرد. با این عدد زاویه ساعتی خورشید بدست آمده و با تعدیل زمان وقت اذان صبح معلوم میگردد. اکنون مرکز روزنگار مؤسسة ژئوفیزیک دانشکده تهران که مسولیت استخراج زمان ها فقاهتی جمهوری اسلامی ایران را به عهده دارااست، برای اذان صبح زاویه ۱۷٫۷ مرتبه پایین اسمان را ملاک محاسبات قرار داده و از صداوسیما نیز همین تایم ها اعلام میگردد.
اذان مغرب: پرتو‌های باقیمانده در جو زمین پس از غروب با برخورد به کره زمین منجر تشکیل سایه زمین در عرش شرقی (مقابل) به صورت نواری سرخ رنگ (حمره مشرقیه یا سرخی مشرق) میشود. پس از لحظاتی ارتفاع این فروغ بیشتر میگردد و تا اینکه به سرسو (بالای سر) می‌رسد. با تجربه رصدی و داده‌های تجربی محاسبه این پدیده انتخاب‌کننده وقت اذان مغرب می باشد. زمان اذان مغرب لحظه‌ای میباشد که حمره مشرقیه کاملاً محو شود که این زمان برابر با لحظه‌ای می باشد که مرکز خورشید به ۴.۵ مرتبه زیر افق ناظر برسد.
نیمه شب شرعی: میان زمان غروب (یا اذان مغرب) تا اذان صبح روز آن گاه میباشد گزینش این زمان به تعریف شب بستگی دارااست که سبب می گردد چند دقیقه قبل یا بعد از صفر هکر نست باشد البته در ایامی از سال فاصله‌اش با آخر شب نجومی فراتر می‌رود.
محور‌های محاسبات تایم ها دینی
مؤسسه ژئوفیزیک دانش کده تهران: معیار زاویه خورشید در پایین عرش را برای اذان صبح ۱۷٫۷ رتبه و برای اذان مغرب ۴٫۵ مرتبه ملاک محاسبات قرار داده‌می باشد.
مؤسسه لوای قم (شیعه): میزان زاویه خورشید در زیر افق را برای اذان صبح ۱۶ درجه و برای اذان مغرب ۴ مرتبه ملاک محاسبات قرار داده‌هست.
مجمع جهانی اسلامی: معیار زاویه خورشید در ذیل آسمان را برای اذان صبح ۱۸ درجه و برای اذان مغرب ۰٫۸۳۳ جايگاه ملاک محاسبات قرار داده‌می‌باشد.
جامعه اسلامی آمریکای شمالی: معیار زاویه خورشید در ذیل عرش را برای اذان صبح ۱۵ سکو و برای اذان مغرب ۰٫۸۳۳ مرتبه ملاک محاسبات قرار داده‌هست.
مرجع عمومی ممیزی مصر: میزان زاویه خورشید در زیر اسمان را برای اذان صبح ۱۹٫۵ مرتبه و برای اذان مغرب ۰٫۸۳۳ جايگاه ملاک محاسبات قرار داده‌هست.
دانش کده ام‌القرای مکه: ترازو زاویه خورشید در ذیل آسمان را برای اذان صبح ۱۸٫۵ مرتبه و برای اذان مغرب ۰٫۸۳۳ رتبه ملاک محاسبات قرار داده‌می باشد.
دانش گاه علوم اسلامی کراچی: میزان زاویه خورشید در ذیل اسمان را برای اذان صبح ۱۸ درجه و برای اذان مغرب ۰٫۸۳۳ مرتبه ملاک محاسبات قرار داده‌می‌باشد.
وقت ها شرعی به فرصت‌های معلوم و دقیقی از شبانه روز گفته می شود که شخص دین‌دار در آن فرصت عبادت فقهی خود را اعمال میدهد. محاسبه دقیق زمان‌های شرعی از دیرباز نزد منجمان رایج بوده‌می باشد.
فرصت ایفا انجام دینی
جاری ساختن جاری ساختن شرعی (مناسک) در زمان‌های دقیقی از شبانه روز تشریفات ترحیم مشهد برای دین‌داران گونه‌ای یک دست‌سازی رفتاری در پرستش خداوند نزد او هست که آورنده آن دین از سوی پروردگار به صورت قانون گذاشته‌می‌باشد. در حالتی‌که شغل فقاهتی در فارغ فرصت مقرر صورت بپذیرد ارزش فقهی کمتری داراست و تنبلی در انجام آن جایز نیست و ترک آن (گاه) گناه به حساب می‌آید. البته بعد از گذشت زمان مقرر، دین‌دار می‌تواند آن اخلاق و رفتار را برای خشنودی خداوند؛ در کمترین مجال ممکن، انجام دهد.
دین دار در تمام لحظات، خود را در عوض خداوند دیده و اجرا برخی از ایفا در زمان‌های مقرر، تلنگری برای عدم غفلت از خیال پروردگار است.
در دین یهود
صبح یک ساعت قبل طلوع خورشید تا چهار ساعت بعد نماز صبح (شحریت) خوانده می شود.
بعد از ظهر نیم ساعت بعدازظهر دینی تا اندکی بعد از غروب آفتاب نماز ظهر (مینحا) خوانده میشود. عالی هست نماز پیش از غروب تمام شود، اما بعضا ادای آن را تا شب تجویز می‌کنند.
شامگاه هنگام (بعد از ظهر) شب (معاریو، عرویت) خوانده میشود. در بسیاری فرقه‌ها نماز ظهر و بعدازظهر بلافاصله خوانده میشود (یعنی نماز ظهر را حدود نیم ساعت مانده به غروب آفتاب شروع می‌کنند تا پس از پایان یافتن نماز ظهر، زمان استارت نماز شب رسیده باشد) تا مردم لازم نباشد مجدد راهی کنست شوند. بعضی از فرقه‌های یهودی معاریو را بعد از استارت شب می خوانند. این نماز با بارخو یا اذان یهودیان که ندایی برای فراخواندن مؤمنین به نماز است شروع می گردد.
در دین اسلام
سحر زمان پس از نیمه شب و قبل از آغاز صبح است. روزه گیرندگان در این هنگام غذا می خورند که به آن سحری میگویند.
صبح زمان صبح شرعی از آغاز سپیده‌دم میباشد تا طلوع خورشید. اذان ابتدا صبح خوانده میشود و خواندن نماز صبح تا طلوع خورشید مجاز می باشد. روزه گیرندگان قبل از اذان صبح مجاز به میل کردن و آشامیدن و فعالیت‌های دیگر میباشند.
طلوع خورشید لحظه دیدن خورشید در هر مرزو بوم می باشد.
ظهر هنگامی که خورشید در میانه اسمان قرار گیرد. در‌این هنگام اذان ظهر و نماز ظهر خوانده میگردد.
عصر حدود چهار ساعت پس از ظهر می باشد. اذان عصر وقت فضیلت نماز عصر میباشد و نماز بعدازظهر را می تواند مکلف از بعد از نماز ظهر تا غروب خورشید بخواند.
غروب خورشید هنگامی که خورشید از دیده در مغرب پنهان میشود.
مغرب بعد از غروب خورشید فرصت مغرب است و اذان مغرب خوانده می شود و نماز مغرب. روزه گیرندگان در این هنگام طعام میخورند که به آن افطاری میگویند.
عشا پس از مغرب و قبل از نیمه شب میباشد و در آن اذان عشا و نماز عشا خوانده میشود. علی بن ابیطالب علیه السلام در نامه ۵۲ نهج البلاغه وقتی که یک سوم از شب میگذرد را هنگام برپایی نماز عشا برشمرده می باشد.
نیمه شب فرصت میانه از اذان غروب خورشید تا اذان صبح می باشد. نماز عشا می بایست قبل از نصف شب خوانده گردد.
شب خواسته از شب در شرع مقدس و نزد مشهور و پر اسم و رسم فق‌ها زمان زمان بین غروب خورشید (ناپدید شدن قرص آن یا زوال حمره مشرقیه بنابر اختلاف اقوال) و طلوع فجر راستگو (استارت وقت نماز صبح) است.
محاسبه و تعیین اوقات دینی
ظهر فقهی: مبنی بر زوال خورشید یعنی پس از رسیدن به بلندترین ارتفاع هست. در حقیقت ظهر فقاهتی در ساعت ۱۲ محلی شبانه‌روز حقیقی هست و جابجایی ساعت ظهر برپایه ساعت محلی شبانه‌روز معدل یا میانگین (ساعت مرسوم) می باشد. بعلت نوسان سرعت کره زمین در مدار بیضی خود و بعبارتی تکان ظاهری خورشید در دایرةالروج، موجب تفاوت طول هر شبانه‌روز میگردد که با تعدیل زمان شبانه روز معدل ۲۴ ساعت میباشد. زمین در فصل زمستان در حضیض مداری و سرعت بیشتر میباشد و تابستان اوج مداری سرعت کمتر و این علت برتر بودن نیم سال اول نسبت به نیمه دوم سال در گاهشماری خورشیدی می باشد. تفاوت ظهر فقاهتی شهر‌های متعدد فقید به نسبت تفاضل طول جغرافیای آنان میباشد. به نحوی که هر ۱۵ رتبه طول جغرافیا نماینده یک ساعت تفاوت فرصت ظهر و کلاً زمان می باشد.
طلوع و غروب: مماس شدن بالای قرص خورشید با افق واقعی است. در فصول بلکه روز‌های متعدد تفاوت طلوع و غروب (بلندی روز و شب) بعلت تفاوت گرایش روزانه خورشید است. با به حساب آوردن تمایل روزانه خورشید و محاسبه زاویه ساعتی خورشید نسبت به عرض جغرافیایی یک مکان نسبت وقتی طلوع و غروب هر روز آن بدست آمده و با تطبیق با ساعت مرسوم آنجا طلوع و غروب روزانه گزینش میگردد.
اذان صبح: جو زمین در انتخاب اذان صبح مؤثر میباشد. پرتو‌های فروغ و روشنایی سحرگاهی (فجر درستگو) وارد جو می‌شوند با استفاده از علم اپتیک و قانون ها مربوط به ناکامی و رصد‌های بعدازظهر‌ای آسمان، فجر درستگو زمانی روی میدهد که ارتفاع خورشید حدود ۱۷ الی ۱۹ سکو زیر اسمان سحرگاهی قرار بگیرد. با این عدد زاویه ساعتی خورشید بدست آمده و با تعدیل زمان وقت اذان صبح معلوم میگردد. اکنون مرکز روزنگار مؤسسة ژئوفیزیک دانشکده تهران که مسولیت استخراج زمان ها فقاهتی جمهوری اسلامی ایران را به عهده دارااست، برای اذان صبح زاویه ۱۷٫۷ مرتبه پایین اسمان را ملاک محاسبات قرار داده و از صداوسیما نیز همین تایم ها اعلام میگردد.
اذان مغرب: پرتو‌های باقیمانده در جو زمین پس از غروب با برخورد به کره زمین منجر تشکیل سایه زمین در عرش شرقی (مقابل) به صورت نواری سرخ رنگ (حمره مشرقیه یا سرخی مشرق) میشود. پس از لحظاتی ارتفاع این فروغ بیشتر میگردد و تا اینکه به سرسو (بالای سر) می‌رسد. با تجربه رصدی و داده‌های تجربی محاسبه این پدیده انتخاب‌کننده وقت اذان مغرب می باشد. زمان اذان مغرب لحظه‌ای میباشد که حمره مشرقیه کاملاً محو شود که این زمان برابر با لحظه‌ای می باشد که مرکز خورشید به ۴.۵ مرتبه زیر افق ناظر برسد.
نیمه شب شرعی: میان زمان غروب (یا اذان مغرب) تا اذان صبح روز آن گاه میباشد گزینش این زمان به تعریف شب بستگی دارااست که سبب می گردد چند دقیقه قبل یا بعد از صفر هکر نست باشد البته در ایامی از سال فاصله‌اش با آخر شب نجومی فراتر می‌رود.
محور‌های محاسبات تایم ها دینی
مؤسسه ژئوفیزیک دانش کده تهران: معیار زاویه خورشید در پایین عرش را برای اذان صبح ۱۷٫۷ رتبه و برای اذان مغرب ۴٫۵ مرتبه ملاک محاسبات قرار داده‌می باشد.
مؤسسه لوای قم (شیعه): میزان زاویه خورشید در زیر افق را برای اذان صبح ۱۶ درجه و برای اذان مغرب ۴ مرتبه ملاک محاسبات قرار داده‌هست.
مجمع جهانی اسلامی: معیار زاویه خورشید در ذیل آسمان را برای اذان صبح ۱۸ درجه و برای اذان مغرب ۰٫۸۳۳ جايگاه ملاک محاسبات قرار داده‌می‌باشد.
جامعه اسلامی آمریکای شمالی: معیار زاویه خورشید در ذیل عرش را برای اذان صبح ۱۵ سکو و برای اذان مغرب ۰٫۸۳۳ مرتبه ملاک محاسبات قرار داده‌هست.
مرجع عمومی ممیزی مصر: میزان زاویه خورشید در زیر اسمان را برای اذان صبح ۱۹٫۵ مرتبه و برای اذان مغرب ۰٫۸۳۳ جايگاه ملاک محاسبات قرار داده‌هست.
دانش کده ام‌القرای مکه: ترازو زاویه خورشید در ذیل آسمان را برای اذان صبح ۱۸٫۵ مرتبه و برای اذان مغرب ۰٫۸۳۳ رتبه ملاک محاسبات قرار داده‌می باشد.
دانش گاه علوم اسلامی کراچی: میزان زاویه خورشید در ذیل اسمان را برای اذان صبح ۱۸ درجه و برای اذان مغرب ۰٫۸۳۳ مرتبه ملاک محاسبات قرار داده‌می‌باشد.
راهنمای آمادهسازی مسجد یا سالن برای مراسم ترحیم؛ از چیدمان تا امکانات رفاهی