مجله خبری تشریفات

فضل و ادب بن شاذان بن خلیل اَزْدی نیشابوری (درگذشت: ۲۶۰ق)، متکلم و فقید مذهب امامی بود. او در بغداد از مشایخی زیرا محمد بن ابی‌عمیر (درگذشت: ۲۱۷ق) به کار گرفت و با حسن بن علی بن فضّال آشنا شد. ابن شاذان آن‌گاه به کوفه رفت و در آنجا از حسن بن دوستداشتنی، احمد بن محمد بن ابی‌نصر بزنطی، صفوان بن یحیی و نصر بن مزاحم منقری فایده جست. طوسی، اورا در شمار اصحاب امام هادی(ع) تشریفات ترحیم مشهد آورده میباشد.

احتمال داستان بدون واسطه ادب از امام جواد(ع) و امام هادی(ع) وجود دارااست، ولی ماجرا بی واسطه ابن شاذان از امام رضا(ع)، به دور از احتمال میباشد. ابن شاذان، در طی امام حسن عسکری(ع) از معتبرترین عالمان امامی خراسان به‌شمار می رفت و کشی از رابطه دورادور وی با آن حضرت خبر داده میباشد. ابن شاذان در علم ها اکثری برای مثال، حرف اسلامی، فقه شیعه و اهل سنت و دانش رجال مقام مهمی داشته میباشد.

کلیات نظریه وی با عقاید امامیه انطباق داراست. ولی آورده شده که وی در بعضی مسائل امامت، ایده ها ویژه‌ای داشت. او با این نظریه که امامان به داخل کارها آگاهند موافق خلا. هم اینگونه بیان شده، ابن شاذان وصی ابراهیم(ع) را بلندتر از وصی رسول(ص) می‌دانست. ابن شاذان با مذهب‌ها دیگر امامیه همانند فَطَحی و واقفیه در زمینه‌ی بوده میباشد. اثرها اورا بالغ بر ۱۸۰ تیتر دانسته‌اند که نجاشی در رجال[۱] و طوسی در الفهرست [۲]برخی اثر ها او‌را آورده‌اند.

معاش‌
در خصوص معاش وی داده ها دقیقی به‌دست نرسیده میباشد. نسب او به قوم عرب اَزْد می سید. پدرش شاذان بن خلیل از محدّثان امامیه به‌شمار می‌آمد.[۳] ابن شاذان بعد از علم آموزی در عراق به نیشابور رجوع. وی در طی حکومت عبدالله بن طاهر بر خراسان (۲۱۴- ۲۳۰ق) به جهت تشیع از نیشابور تبعید شد.[۴] روایتی از حضور وی در بیهق در اواخر قدمت گزارش داده میباشد.[۵] ابن شاذان سرنوشت در اواخر ۲۵۹ق در بستر بیماری زمین خورد و در اوایل ۲۶۰ق درگذشت[۶] حرم او در نیشابور میباشد.

تحصیلات
بنابر داستان کشّی، ادب مدتی بعد از وفات هارون عباسی (۱۹۳ق) به هم پا پدرش به بغداد آمد و در حالی‌که هنوز به بلوغ نرسیده بود، در قطیعة الربیع بغداد نزد اسماعیل بن عباد به یاددادن قرآن پرداخت.[۷] ابن شاذان در بغداد از محمد بن ابی‌عمیر (د ۲۱۷ق) استفاده نمود و با حسن بن علی بن فضّال آشنا شوید.[۸] وی آنگاه به کوفه رفت و در آنجا از حسن بن دوستداشتنی، احمد بن محمد بن ابی نصر، صفوان بن یحیی و نصر بن مزاحم منقری سود جست.[۹]

رابطه با ائمه(ع)
امام رضا(ع)
رابطه فضل و ادب با امام رضا(ص) بین پژوهشگران، آیتم اختلاف واقع گردیده‌است. بعضی همانند محمدباقر بهبودی، در کتاب «معرفت الحدیث و تاریخ نشره و تدوینه و ثقافته عندالشیعة الامامیه» که در سال ۱۳۶۲ بوسیله راءس انتشارات علمی و فرهنگی به چاپ رسیده میباشد؛ بر این اعتقاد و باور میباشد که ادب به شاذان با امام رضا(ع) دیدار نداشته میباشد. در سود احادیثی که صدوق از وی در کتاب‌هایش به طور بدون واسطه از امام رضا(ع) آورده میباشد؛[۱۰] غیر قابل استناد میباشد. در مقابل بعضا از دانشمندان، همانند مهدی بیات‌ مختاری، در کتاب‌های «دیدار ادب‌بن شاذان با امام رضا (ع): نقدی بر معرفة الحدیث» و کتاب «خورشید شرق در سده سوم ادب بن شاذان نیشابوری» معتقد به دیدار ادب بن شاذان با امام رضا(ع) و اعتبار بخشیدن به روایات وی می باشد.

فضل و ادب بن شاذان بن خلیل اَزْدی نیشابوری (درگذشت: ۲۶۰ق)، متکلم و فقید مذهب امامی بود. او در بغداد از مشایخی زیرا محمد بن ابی‌عمیر (درگذشت: ۲۱۷ق) به کار گرفت و با حسن بن علی بن فضّال آشنا شد. ابن شاذان آن‌گاه به کوفه رفت و در آنجا از حسن بن دوستداشتنی، احمد بن محمد بن ابی‌نصر بزنطی، صفوان بن یحیی و نصر بن مزاحم منقری فایده جست. طوسی، اورا در شمار اصحاب امام هادی(ع) تشریفات ترحیم مشهد آورده میباشد.

احتمال داستان بدون واسطه ادب از امام جواد(ع) و امام هادی(ع) وجود دارااست، ولی ماجرا بی واسطه ابن شاذان از امام رضا(ع)، به دور از احتمال میباشد. ابن شاذان، در طی امام حسن عسکری(ع) از معتبرترین عالمان امامی خراسان به‌شمار می رفت و کشی از رابطه دورادور وی با آن حضرت خبر داده میباشد. ابن شاذان در علم ها اکثری برای مثال، حرف اسلامی، فقه شیعه و اهل سنت و دانش رجال مقام مهمی داشته میباشد.

کلیات نظریه وی با عقاید امامیه انطباق داراست. ولی آورده شده که وی در بعضی مسائل امامت، ایده ها ویژه‌ای داشت. او با این نظریه که امامان به داخل کارها آگاهند موافق خلا. هم اینگونه بیان شده، ابن شاذان وصی ابراهیم(ع) را بلندتر از وصی رسول(ص) می‌دانست. ابن شاذان با مذهب‌ها دیگر امامیه همانند فَطَحی و واقفیه در زمینه‌ی بوده میباشد. اثرها اورا بالغ بر ۱۸۰ تیتر دانسته‌اند که نجاشی در رجال[۱] و طوسی در الفهرست [۲]برخی اثر ها او‌را آورده‌اند.

معاش‌
در خصوص معاش وی داده ها دقیقی به‌دست نرسیده میباشد. نسب او به قوم عرب اَزْد می سید. پدرش شاذان بن خلیل از محدّثان امامیه به‌شمار می‌آمد.[۳] ابن شاذان بعد از علم آموزی در عراق به نیشابور رجوع. وی در طی حکومت عبدالله بن طاهر بر خراسان (۲۱۴- ۲۳۰ق) به جهت تشیع از نیشابور تبعید شد.[۴] روایتی از حضور وی در بیهق در اواخر قدمت گزارش داده میباشد.[۵] ابن شاذان سرنوشت در اواخر ۲۵۹ق در بستر بیماری زمین خورد و در اوایل ۲۶۰ق درگذشت[۶] حرم او در نیشابور میباشد.

تحصیلات
بنابر داستان کشّی، ادب مدتی بعد از وفات هارون عباسی (۱۹۳ق) به هم پا پدرش به بغداد آمد و در حالی‌که هنوز به بلوغ نرسیده بود، در قطیعة الربیع بغداد نزد اسماعیل بن عباد به یاددادن قرآن پرداخت.[۷] ابن شاذان در بغداد از محمد بن ابی‌عمیر (د ۲۱۷ق) استفاده نمود و با حسن بن علی بن فضّال آشنا شوید.[۸] وی آنگاه به کوفه رفت و در آنجا از حسن بن دوستداشتنی، احمد بن محمد بن ابی نصر، صفوان بن یحیی و نصر بن مزاحم منقری سود جست.[۹]

رابطه با ائمه(ع)
امام رضا(ع)
رابطه فضل و ادب با امام رضا(ص) بین پژوهشگران، آیتم اختلاف واقع گردیده‌است. بعضی همانند محمدباقر بهبودی، در کتاب «معرفت الحدیث و تاریخ نشره و تدوینه و ثقافته عندالشیعة الامامیه» که در سال ۱۳۶۲ بوسیله راءس انتشارات علمی و فرهنگی به چاپ رسیده میباشد؛ بر این اعتقاد و باور میباشد که ادب به شاذان با امام رضا(ع) دیدار نداشته میباشد. در سود احادیثی که صدوق از وی در کتاب‌هایش به طور بدون واسطه از امام رضا(ع) آورده میباشد؛[۱۰] غیر قابل استناد میباشد. در مقابل بعضا از دانشمندان، همانند مهدی بیات‌ مختاری، در کتاب‌های «دیدار ادب‌بن شاذان با امام رضا (ع): نقدی بر معرفة الحدیث» و کتاب «خورشید شرق در سده سوم ادب بن شاذان نیشابوری» معتقد به دیدار ادب بن شاذان با امام رضا(ع) و اعتبار بخشیدن به روایات وی می باشد.