مجله خبری تشریفات

حدیث معنعن
حدیث مُعَنْعَنْ حدیثی که در سلسله گواهی آن تنها واژه و کلمه «عَنْ» به‌معنای «از» تکرار گردیده و عباراتی مانند اخبرنا و حدثنا در گواهی داستان به کارگیری نشده میباشد. معنعن بودن به خودی‌خویش دلالت بر ضعف و قوّت حدیث نمی‌نماید. برای اعتبار حدیث معنعن قوانینی ازجمله ملاقات همگی راویان با یکدیگر، عادل بودن تمامی راویان و اهل تغلب نبودن آن‌ها رقم خورده میباشد. همینطور آورده شده مطابقت و همخوانی احادیث معنعن با بقیه احادیث و مختلف بودن طرق نقل این سیرتکامل قصه بر اعتبار آنان می افزاید. ولی برخی از دانشمندان علم ها حدیث، احادیث معنعن را به جهت نهفته بودن نحوه جابجایی آن ضعیف تشریفات ترحیم مشهد می دانند

تعریف و تمجید و نامگذاری
حدیث معنعن حدیثی را گویند که در سلسله مدرک آن واژه و کلمه «عن» تکرار گردیده باشد، سوای بیان لفظ ها «أخبَرَنا» ، «حَدَّثَنا» یا این که «سَمِعتُ» و...[۱] کلینی به جهت رعایت اختصار، مدرک احادیث کافی را به‌شکل معنعن نقل نموده است. به اعتقاد و باور وی معنعن نقل شدن حدیث نحوه‌ای رایج در اِسناد بوده و با دقت به وثاقت و اعتبار مؤلف، خللی به اعتبار و مدرک حدیث وارد نمی‌نماید. طبق گفته کلینی، حدیث معنعن مقبول محدثان شیعه میباشد.[۲]

معنعن یک نحوه خاص برای نقل حدیث میباشد که دو خصوصیت اساسی دارااست:

در مجموع سلسله مدرک حدیث واژه و کلمه «عن» تکرار می شود.
از عباراتی مانند «أخبَرَنا» (به ما خبر بخشید)، «حَدَّثَنا» (به ما قصه کرد) یا این که «سَمِعتُ» (شنیدم) به کارگیری نمیشود.[۳]
به کارگیری از کلمه «عن» به تنهایی آرم‌دهنده ملاقات بدون واسطه راوی با فردی که از وی داستان می‌نماید وجود ندارد، در فیض ممکن میباشد راوی، داستان را از واسطه‌ای گرفته باشد که بیان نشده میباشد.[۴]

اعتبار حدیث معنعن
معروف فقهای شیعه در ارتباط با اعتبار حدیث معنعن قوانینی را بیان کرده‌اند:

راویان بایستی با یکدیگر ملاقات کرده باشند تا قابلیت و امکان نقل بدون واسطه حدیث وجود داشته‌ باشد.
راویان حدیث نباید اهل تقلّب یا این که تحریف باشند.
همگی راویان در سلسله گواهی می بایست عادل و آیتم یقین باشند.[۵]
ولی بعضا محققان دانش حدیث معتقدند که کلمه و واژه «عن» از ضعیف‌ترین لفظ ها در نقل قصه میباشد؛ چون با لفظ «عن» طرز جابجایی ماجرا نهفته میماند به همین عامل حدیث معنعن را جزو احادیث ضعیف به‌اکانت میاورند.[۶]

دست اندرکاران مؤثر بر اعتبار حدیث معنعن
کارداران زیادی را در گزینش اعتبار حدیث معنعن مؤثر دانسته‌اند ازجمله:

اعتبار راویان: اعتبار راویانی که در سلسله گواهی مذکور‌اند، از مهم ترین عامل ها گزینش‌کننده اعتبار حدیث میباشد.
تعدد راه‌های: هرچه تعداد شیوه های مختلفی که یک حدیث از روش آنان آورده شده، بیشتر باشد، اعتبار آن حدیث بیشتر میباشد.
مطابقت و همخوانی با بقیه احادیث: تطبیق حدیث معنعن با بقیه احادیث و اصول آیین، قادر است به انتخاب اعتبار آن حدیث یاری دهد.[۷]

حدیث معنعن
حدیث مُعَنْعَنْ حدیثی که در سلسله گواهی آن تنها واژه و کلمه «عَنْ» به‌معنای «از» تکرار گردیده و عباراتی مانند اخبرنا و حدثنا در گواهی داستان به کارگیری نشده میباشد. معنعن بودن به خودی‌خویش دلالت بر ضعف و قوّت حدیث نمی‌نماید. برای اعتبار حدیث معنعن قوانینی ازجمله ملاقات همگی راویان با یکدیگر، عادل بودن تمامی راویان و اهل تغلب نبودن آن‌ها رقم خورده میباشد. همینطور آورده شده مطابقت و همخوانی احادیث معنعن با بقیه احادیث و مختلف بودن طرق نقل این سیرتکامل قصه بر اعتبار آنان می افزاید. ولی برخی از دانشمندان علم ها حدیث، احادیث معنعن را به جهت نهفته بودن نحوه جابجایی آن ضعیف تشریفات ترحیم مشهد می دانند

تعریف و تمجید و نامگذاری
حدیث معنعن حدیثی را گویند که در سلسله مدرک آن واژه و کلمه «عن» تکرار گردیده باشد، سوای بیان لفظ ها «أخبَرَنا» ، «حَدَّثَنا» یا این که «سَمِعتُ» و...[۱] کلینی به جهت رعایت اختصار، مدرک احادیث کافی را به‌شکل معنعن نقل نموده است. به اعتقاد و باور وی معنعن نقل شدن حدیث نحوه‌ای رایج در اِسناد بوده و با دقت به وثاقت و اعتبار مؤلف، خللی به اعتبار و مدرک حدیث وارد نمی‌نماید. طبق گفته کلینی، حدیث معنعن مقبول محدثان شیعه میباشد.[۲]

معنعن یک نحوه خاص برای نقل حدیث میباشد که دو خصوصیت اساسی دارااست:

در مجموع سلسله مدرک حدیث واژه و کلمه «عن» تکرار می شود.
از عباراتی مانند «أخبَرَنا» (به ما خبر بخشید)، «حَدَّثَنا» (به ما قصه کرد) یا این که «سَمِعتُ» (شنیدم) به کارگیری نمیشود.[۳]
به کارگیری از کلمه «عن» به تنهایی آرم‌دهنده ملاقات بدون واسطه راوی با فردی که از وی داستان می‌نماید وجود ندارد، در فیض ممکن میباشد راوی، داستان را از واسطه‌ای گرفته باشد که بیان نشده میباشد.[۴]

اعتبار حدیث معنعن
معروف فقهای شیعه در ارتباط با اعتبار حدیث معنعن قوانینی را بیان کرده‌اند:

راویان بایستی با یکدیگر ملاقات کرده باشند تا قابلیت و امکان نقل بدون واسطه حدیث وجود داشته‌ باشد.
راویان حدیث نباید اهل تقلّب یا این که تحریف باشند.
همگی راویان در سلسله گواهی می بایست عادل و آیتم یقین باشند.[۵]
ولی بعضا محققان دانش حدیث معتقدند که کلمه و واژه «عن» از ضعیف‌ترین لفظ ها در نقل قصه میباشد؛ چون با لفظ «عن» طرز جابجایی ماجرا نهفته میماند به همین عامل حدیث معنعن را جزو احادیث ضعیف به‌اکانت میاورند.[۶]

دست اندرکاران مؤثر بر اعتبار حدیث معنعن
کارداران زیادی را در گزینش اعتبار حدیث معنعن مؤثر دانسته‌اند ازجمله:

اعتبار راویان: اعتبار راویانی که در سلسله گواهی مذکور‌اند، از مهم ترین عامل ها گزینش‌کننده اعتبار حدیث میباشد.
تعدد راه‌های: هرچه تعداد شیوه های مختلفی که یک حدیث از روش آنان آورده شده، بیشتر باشد، اعتبار آن حدیث بیشتر میباشد.
مطابقت و همخوانی با بقیه احادیث: تطبیق حدیث معنعن با بقیه احادیث و اصول آیین، قادر است به انتخاب اعتبار آن حدیث یاری دهد.[۷]