تاریخچه گاه‌شمار قم
۳۲ق فتح قم
قرن اولیه حمله دیلمیان
۸۲ق قتل عام زرتشتیان به دست احوص
۱۳۱ق پیکار قحطبه و ابن ضباره در جنگ ابومسلم خراسانی و بنی امیه
قرن دوم تضارب مأموران مأمون با اهل یک محل قم به خیال نپرداختن خراج
۲۵۲ق کودتا عموم قم به خیال انتصاب کارگزار غیرشیعی تشریفات ترحیم مشهد علیه خلیفه عباسی
سال ۲۵۶ق دیدار یعقوب لیث صفاری با بزرگان قم
سال ۲۹۲ سیل در قم
۳۴۵ق تضارب قمی‌ها با اصفهانی‌ها
سال ۳۴۷ ز‌لزله در قم
سال قتل عام عموم قم به دست جته نویان مأمور چنگیزخان به جرم رافضی بودن
سال ۱۴۰۴ سیل در قم
صفویه تست توپخانه در قم بوسیله پادشاه عباس دوم و حضور در نماز آدینه و اقتدا به سود
سلطان طهماسب غارت شهر بوسیله افغان‌ها
نادرشاه تخریب شهر به واسطه اذیت و آزار عده ای که با افغان‌ها همیاری کرده بودند
. قتل عام قمی‌ها بوسیله ابراهیم‌خان ابدالی
۶ خرداد ماه ۱۳۱۳ش سیل در قم
۱۳۴۰ درگذشت آیت الله بروجردی
۱۵ خرداد ماه ۱۳۴۲ قیام ۱۵ خرداد ماه
۱۳۵۷ قیام ۱۹ دی [۲۵]
نبو
به گفته بعضا از کشور ایران‌شناسان قم از قدیمی‌ترین سکونت‌گاه‌ها در فلات کشور‌ایران بوده میباشد.[۲۶] بیشتر تاریخ‌نگاران سوابق این شهر را به پیش از اسلام برگردانده و از شهر باستانی قم خاطر کرده‌اند.[۲۷] سازه به کشفیات تپه‌های قلی درویش در نزدیکی جمکران، قم قدمتی خیر هزار ساله داراست. به مدرک این کشفیات، قم در یکسری هزار سال پیش نیز ناحیه‌ای مذهبی به شمار می‌رفته میباشد.[۲۸]
در منابع تاریخی اسم بعضی از حاکمان قم در زمان باستان آمده میباشد.[۲۹] ولی بعضا مورخان تأسیس این شهر را بعداز ورود اسلام به جمهوری اسلامی ایران[۳۰] و در سال ۸۳ق[۳۱] یا این که ۹۳ق دانسته‌اند.[۳۲] بیشتر مورخان، فتح قم را در ۲۳ق به دست ابوموسی اشعری دانسته‌اند.[۳۳] اما بعضا از گزارش‌ها، فاتح قم را صاحب و مالک بن عامر اشعری [۳۴] و برخی دیگر احنف بن قیس می دانند.[۳۵] در توده دربین دو قسم نیز گفته‌اند که مسلمانها در مکان شهر و قلعه‌های قدیم، شهر جدیدی تاسیس کرده‌اند.[۳۶] مبنا‌گذار شهر نو را طلحة بن احوص اشعری می دانند.[۳۷]
در عصر عباسیان
در حین عباسیان در قم قیام‌هایی علیه حاکمان وقت صورت گرفته میباشد:
قیام علیه مأمون؛ عموم قم در سال ۲۱۰ق از پرداخت خراج به خلیفه عباسی سرباز زدند، و علیه وی کودتا کردند. مأمون لشکری به فرماندهی علی بن هشام مروزی به سوی قم ارسال کرد و آنها را سرکوب کرد و مالیات را ارتقاء بخشید.[۳۸] انگیزه قیام اهل یک محل قم موافقت نکردن مأمون با درخواست آنها مبتنی بر معافیت از خراج بوده میباشد. زمانی که مأمون از مرو به بغداد میرفت تعدادی روزی در ری اقامت کرد و عموم این شهر را از پرداخت خراج معاف داشت. عموم قم در طومار‌ای از مأمون خواستند تا آن ها را نیز از پرداخت مالیات معاف بدارد البته مأمون موافقت نکرد و این سبب ساز به کودتا علیه وی شد.[۳۹] همینطور در سال ۲۱۵ق عموم قم دست به کودتا زدند و حکم کننده عباسی را از شهر خارج کردند، مأمون سپاهی ارسال کرد کودتا را سرکوب کرد.[۴۰] حسن بن محمد قمی تاریخ این رخداد را سال ۲۱۷ق میداند.[۴۱]
قیام علیه معتصم؛ در اوایل خلافت معتصم عموم قم دست به کودتا زده و حکم دهنده شهر را خارج کردند. معتصم لشکری روانه قم کرد. لشکر وی خساراتی به‌این شهر وارد کرد.[۴۲]
قیام علیه معتز؛ در طی خلافت المعتز بالله فرزند متوکل یک توشه دیگر همسایه قم از اطاعت خلیفه تخلف کردند، معتز «موسی بن بغا» را که برای نبرد با علویان مازندران با لشکری انبوه گسیل داشته بود به قم ارسال کرد. آن ها قم را با اجبار تصرف کرد و دسته کثیری از عموم شهر را کشتند و جمع‌ای از رؤسا و مشاهیر قم را بازداشت کرده، به بغداد فرستادند.[۴۳] قمی‌ها از امام حسن عسکری(ع) راه حل‌جویی کردند، حضرت دعایی را که خودش در قنوت میخواند برای آن ها فرستاد تا آن را در قنوت نماز نماز وتر بخوانند. [۴۴][یادداشت ۱]
قیام علیه مقتدر؛ او با ارسال کردن حسین بن حمدان شیعی، توانست با قمی‌ها کنار بیاید،[۴۵] هنگام ورود حسین بن حمدان، عموم قم از او استقبال کردند، و گفتند: ما با کسی مبارزه می کنیم که با مذهب ما مخالف باشد. فی مابین ما و تو اختلافی وجود ندارد.[مستلزم منبع]
قیام علیه معتضد؛ معتضد حکمرانان غیر شیعی را به قم ارسال کرد. قمی‌ها حکمرانان او را از شهر خارج کردند، او ابراهیم بن کلیخ را برای دفع کودتا به قم ارسال کرد، ابراهیم نتوانست کودتا را مهار نماید، خلیفه از امیر اسماعیل سامانی برای دفع کودتا قم امداد خواست، امیر اسماعیل کودتا را خواباند، و یحیی بن اسحاق شیعی را به حکومت گماشت.[مستلزم منبع]
تاریخچه گاه‌شمار قم
۳۲ق فتح قم
قرن اولیه حمله دیلمیان
۸۲ق قتل عام زرتشتیان به دست احوص
۱۳۱ق پیکار قحطبه و ابن ضباره در جنگ ابومسلم خراسانی و بنی امیه
قرن دوم تضارب مأموران مأمون با اهل یک محل قم به خیال نپرداختن خراج
۲۵۲ق کودتا عموم قم به خیال انتصاب کارگزار غیرشیعی تشریفات ترحیم مشهد علیه خلیفه عباسی
سال ۲۵۶ق دیدار یعقوب لیث صفاری با بزرگان قم
سال ۲۹۲ سیل در قم
۳۴۵ق تضارب قمی‌ها با اصفهانی‌ها
سال ۳۴۷ ز‌لزله در قم
سال قتل عام عموم قم به دست جته نویان مأمور چنگیزخان به جرم رافضی بودن
سال ۱۴۰۴ سیل در قم
صفویه تست توپخانه در قم بوسیله پادشاه عباس دوم و حضور در نماز آدینه و اقتدا به سود
سلطان طهماسب غارت شهر بوسیله افغان‌ها
نادرشاه تخریب شهر به واسطه اذیت و آزار عده ای که با افغان‌ها همیاری کرده بودند
. قتل عام قمی‌ها بوسیله ابراهیم‌خان ابدالی
۶ خرداد ماه ۱۳۱۳ش سیل در قم
۱۳۴۰ درگذشت آیت الله بروجردی
۱۵ خرداد ماه ۱۳۴۲ قیام ۱۵ خرداد ماه
۱۳۵۷ قیام ۱۹ دی [۲۵]
نبو
به گفته بعضا از کشور ایران‌شناسان قم از قدیمی‌ترین سکونت‌گاه‌ها در فلات کشور‌ایران بوده میباشد.[۲۶] بیشتر تاریخ‌نگاران سوابق این شهر را به پیش از اسلام برگردانده و از شهر باستانی قم خاطر کرده‌اند.[۲۷] سازه به کشفیات تپه‌های قلی درویش در نزدیکی جمکران، قم قدمتی خیر هزار ساله داراست. به مدرک این کشفیات، قم در یکسری هزار سال پیش نیز ناحیه‌ای مذهبی به شمار می‌رفته میباشد.[۲۸]
در منابع تاریخی اسم بعضی از حاکمان قم در زمان باستان آمده میباشد.[۲۹] ولی بعضا مورخان تأسیس این شهر را بعداز ورود اسلام به جمهوری اسلامی ایران[۳۰] و در سال ۸۳ق[۳۱] یا این که ۹۳ق دانسته‌اند.[۳۲] بیشتر مورخان، فتح قم را در ۲۳ق به دست ابوموسی اشعری دانسته‌اند.[۳۳] اما بعضا از گزارش‌ها، فاتح قم را صاحب و مالک بن عامر اشعری [۳۴] و برخی دیگر احنف بن قیس می دانند.[۳۵] در توده دربین دو قسم نیز گفته‌اند که مسلمانها در مکان شهر و قلعه‌های قدیم، شهر جدیدی تاسیس کرده‌اند.[۳۶] مبنا‌گذار شهر نو را طلحة بن احوص اشعری می دانند.[۳۷]
در عصر عباسیان
در حین عباسیان در قم قیام‌هایی علیه حاکمان وقت صورت گرفته میباشد:
قیام علیه مأمون؛ عموم قم در سال ۲۱۰ق از پرداخت خراج به خلیفه عباسی سرباز زدند، و علیه وی کودتا کردند. مأمون لشکری به فرماندهی علی بن هشام مروزی به سوی قم ارسال کرد و آنها را سرکوب کرد و مالیات را ارتقاء بخشید.[۳۸] انگیزه قیام اهل یک محل قم موافقت نکردن مأمون با درخواست آنها مبتنی بر معافیت از خراج بوده میباشد. زمانی که مأمون از مرو به بغداد میرفت تعدادی روزی در ری اقامت کرد و عموم این شهر را از پرداخت خراج معاف داشت. عموم قم در طومار‌ای از مأمون خواستند تا آن ها را نیز از پرداخت مالیات معاف بدارد البته مأمون موافقت نکرد و این سبب ساز به کودتا علیه وی شد.[۳۹] همینطور در سال ۲۱۵ق عموم قم دست به کودتا زدند و حکم کننده عباسی را از شهر خارج کردند، مأمون سپاهی ارسال کرد کودتا را سرکوب کرد.[۴۰] حسن بن محمد قمی تاریخ این رخداد را سال ۲۱۷ق میداند.[۴۱]
قیام علیه معتصم؛ در اوایل خلافت معتصم عموم قم دست به کودتا زده و حکم دهنده شهر را خارج کردند. معتصم لشکری روانه قم کرد. لشکر وی خساراتی به‌این شهر وارد کرد.[۴۲]
قیام علیه معتز؛ در طی خلافت المعتز بالله فرزند متوکل یک توشه دیگر همسایه قم از اطاعت خلیفه تخلف کردند، معتز «موسی بن بغا» را که برای نبرد با علویان مازندران با لشکری انبوه گسیل داشته بود به قم ارسال کرد. آن ها قم را با اجبار تصرف کرد و دسته کثیری از عموم شهر را کشتند و جمع‌ای از رؤسا و مشاهیر قم را بازداشت کرده، به بغداد فرستادند.[۴۳] قمی‌ها از امام حسن عسکری(ع) راه حل‌جویی کردند، حضرت دعایی را که خودش در قنوت میخواند برای آن ها فرستاد تا آن را در قنوت نماز نماز وتر بخوانند. [۴۴][یادداشت ۱]
قیام علیه مقتدر؛ او با ارسال کردن حسین بن حمدان شیعی، توانست با قمی‌ها کنار بیاید،[۴۵] هنگام ورود حسین بن حمدان، عموم قم از او استقبال کردند، و گفتند: ما با کسی مبارزه می کنیم که با مذهب ما مخالف باشد. فی مابین ما و تو اختلافی وجود ندارد.[مستلزم منبع]
قیام علیه معتضد؛ معتضد حکمرانان غیر شیعی را به قم ارسال کرد. قمی‌ها حکمرانان او را از شهر خارج کردند، او ابراهیم بن کلیخ را برای دفع کودتا به قم ارسال کرد، ابراهیم نتوانست کودتا را مهار نماید، خلیفه از امیر اسماعیل سامانی برای دفع کودتا قم امداد خواست، امیر اسماعیل کودتا را خواباند، و یحیی بن اسحاق شیعی را به حکومت گماشت.[مستلزم منبع]
راهنمای آمادهسازی مسجد یا سالن برای مراسم ترحیم؛ از چیدمان تا امکانات رفاهی