مجله خبری تشریفات

کاروانسرای مرنجاب که دارنده ۳۵۰۰ مترمربع تشریفات ترحیم مشهد زیربنا میباشد درشمال شرق راس شهر آران و بیدگل استان اصفهان واقع شده است.

کاروانسرای مرنجاب در سال ۱۰۱۲ هجری قمری به امر پاد شاه عباس ساخته شد و شرایط ظریف آن در مسیر جاده ی ابریشم که راهی ارتباطی در میان شهر های مهمی مثل اصفهان و خراسان از آن می سپری شد بوده میباشد.

استدلال ایجاد کرد این پناهگاه هم حتما برای رفاه هم اکنون مسافران این مسیر بوده تا در این جا استراحتی کوتاه داشته باشند و بعد سایر مسیرشان را ادامه دهند.تاریخچه کاروانسرای مرنجاب
سال ۱۰۱۲ هجری قمری (۶۳۲ هجری شمسی) بود که کلنگ کاروانسرای مرنجاب از کاروانسراهای کشور‌ایران در بیابان مرنجاب زده شد. پاد شاه عباس در راستای سلسله کاروانسراسازی‌هایی که در مسیرهای مهم و لبریز رفت و آمد می‌تشکیل داد، امر تشکیل داد کاروانسرای مرنجاب را بر روی تپه‌ای، کنار چشمه و قنات آب شیرین و جنوب دریاچه‌ نمک صادر کرد این کاروانسرای گران قدر قدمتی ۳۵۰ ساله داراست.

به این ترتیب آقاخضر نهاوندی، که در آن فرصت قاضی کاشان بود، سعی کرد و کاروانسرای مرنجاب را برپا کرد. کاروانسرا هم نقش استراحتگاه را داشت و هم نقش پاسداری از خط مش مالامال رفت و آمدی که اصفهان پایتخت را به مشهد مقدس وصل میکرد.

شاهکار معماری پارتی در زمان ساسانی تشریفات ترحیم مشهد نوآوری گنبد میباشد. تالارها و اتاق ها درکاخ های ساسانی پوششی گنبدی داشته اند. گنبدها غالبا سنگی بوده میباشد که با به کارگیری از چوب کناره سازی می کردند و سطح مربع را به هشت و نهایتا به نیمکره گنبد می رساندند. اثر ها ارثیه زیرا قلعه دختر و کاخ اردشیر در استان عجم مدرک بر به کار گیری پهناور از تکنیک گنبد سازی کشور ایران پیش از اسلام میباشد.

همان گونه که پیش از این اشاره شد گلدسته مرتبط با معماری اسلامی میباشد البته گزینه شبیه آن در جمهوری اسلامی ایران گرایش ها می‌باشند. تمایل برخلاف گلدسته متعلق به بنای دیگری وجود ندارد و خویش به طور کامل غیروابسته میباشد که راهنما و پیام رسان بوده اند. مثل تمایل استودانهای مرغاب ساسانی در استان عجم.

ایجاد کرد گنبد و گلدسته بعد از ورود اسلام به کشور ایران جزء جدای ناپذیر مساجد گشت.

در جمهوری اسلامی ایران ساسانی بیشتر آتشکده‌ها به طور چارطاقی و گنبد دار مدور بودند و همین مدل در ایجاد کرد مساجد جمهوری اسلامی ایران بکار دریافت شد و آن‌گاه مناره بر آن افزوده گردیده به صورت نمونه مسجد جامع اردستان.

بعد از ثبت اسلام در جمهوری اسلامی ایران مساجد گنبد دار ساخته شد. البته در معماری سلجوقی استعمال گنبد دو قالب، استعمال از فضای داخلی و پوسته فرنگی شگرف بود. گنبد داخلی نیمکره ولی گنبد فرنگی بیضوی و نسبتا نوک تیز جاری ساختن می‌شد.

سود گیری از خشت در تزیینات و ایجاد کرد گنبد و گلدسته دارنده چگونگی بالایی بود و این تکنیک در کشور ایران ترویج یافت.

در داخل هر هشتی یک یا این که تعدادی تشریفات ترحیم مشهد روش وجود دارااست. یک شیوه به بالا منزل می رود و از روش منش پله و راهروها به اتاق های گوشوار و مهتایی می‌رسد. ضمن هشتی داخلی در فضای ورودی منزل ها ، در برخی موردها دو یا این که یک‌سری منزل دارنده یک هشتی مشترک بیرونی بوده اند که فضای دسترسی را از فضای غیروابسته و متمایز می نموده است. این هشتی از نظر کاربردی نسبتاً همچون یک پیش خان بود ، بعضا از این سیرتکامل هشتی های بیرونی در کنار معبر دارنده یک در ورودی بودند که هنگام شب بسته می‌شد.

پوشش هشتی در معماری منزل اهل ایران
پوشش گنبدی هشتی منزل سابق اهل ایران گاه به زیبایی با کاربندی آجری و یا این که گچی تزئین می گردیده پوشش های هشتی بسیار متنوع و معمولا یا این که کاریندی های بسیار زیبایی پوشیده گردیده‌است. هشتی بیشتر منزل ها دارنده طول نادر و متناسب با گوشه و کنار میباشد البته هشتی بناهای بلندمرتبه و کلان، مرتفع و مزین به کاشی سنتی، کاربندی و یا این که بقیه تزئینات می باشند. پس از ورود به ساختمان به انگیزه شدید بودن نوروروشنایی در خارج بایستی روشنایی شکسته خواهد شد، تا درون ساختمان موقعیت نامطلوبی از لحاظ وارد شونده نداشته باشد.

با توجه به تاریخچه عظیمی که درخت ، گیاه ، آب تشریفات ترحیم مشهد ونور در ایران داشته ، یاد و خاطره آنها هنوز وجود دارد ، نباید نادیده گرفت که با تغییر روند زندگی ، اهمیت و توجه به فضای سبز و طبیعت به حدی کمرنگ شده که مسائل زیست محیطی به وجود آمده در جهان و دل نگرانی های اخیر به برای حفظ و پرورش گیاهان را نه از احترام به طبیعت بلکه بیشتر ناشی از جنبه آینده نگری و ترس از آینده فرزندان می دانند.

نصر معتقد است بنیادی ترین مقوله مرتبط با انسان همیشه و همه جا ، قلمرو معنوی حیات انسان است . یا به بیان دیگر جملگی نمودها و تظاهرات زندگی بشر منبعث از تفکر معنوی بشریت و اصول و ارزشهای برگرفته از آن است . در نتیجه می توان گفت که بحران جاری محیط زیست در جهان که بنا به تأیید قریب به اتفاق محققین و متفکرین و دست اندر کاران ، حیات بشریت را تهدید می کند ، پدیدهای مادی نیست.

در واقع با توجه به نظر نصر بحران در محیط زیست که در جهان شاهد آن هستیم ریشه در بحران معنویتی فراموش شده دارد که امروزه زندگی صنعتی را تشدید می کند. انواع آلودگی ها، کم شدن ارتباط انسان و فضای سبز، ازدحام جمعیت، ساخت و سازهای غیراصولی، همه بر این بحران تاثیر گذار هستند و آن را پررنگ تر می نمایند.

معماری خوارزمشاهیان در تاریخ تشریفات ترحیم مشهد معماری جمهوری اسلامی ایران نقش مهمی به ویژه در هنر تزیین ابنیه در معماری این دیار با اعتنا به پیشین پربار فرهنگ وتمدن و هنر کشور‌ایران زمین داراست.

هنر معماری خوارزمشاهیان خلال زیبایی ظاهری از ازرشهای والاتری نیز برخوردار‌است و ذهن کاوشگر را پیش از نمود ظاهری، به معنایی درونی رهنمون می سازد درین عصر ابنیه و مساجد بخش اعظمی به ویژه در خراسان بلندمرتبه برپا شد.

اینگونه به لحاظ میرسد که در معماری خوارزمشاهیان در برپایی مساجد شتاب و شتابی وجود داشته و این شاید در راستای ثابت ادعای سلاطین خوارزمشاهی مبنی به سلطانی فقیه اسلام بوده میباشد. حضور بارز آرایه ها و موادتشکیل دهنده دکوری زیرا خط نگاره ها و نقوش اسلیمی ماهیت فرعی هنر اسلامی در معماری سلجوقیان را تشکیل میدهند.

با ورود به زمان قاجار ساخت تشریفات ترحیم مشهد ترکیبی مسجد و مکتب اکثری را می اقتدار مشاهده کرد طهران ، پایتخت قاجاریه، دارنده مدرسه ها اکثری می شود که بیشتر آن‌ها دیگر تنها مکتب نبوده و هر یک به طوری با فضای نیایشی مخلوط گردیده اند ایجاد کرد ترکیبی مسجد، مکتب در و دیگر شهرهای والا مجال قاجار مانند اصفهان، کاشان و قزوین نیز به چشم میخورد.

حکومت قاجاریه، با وجود تظاهر به دینداری و رابطه برقرار کردن با علما، نتوانست به حکومت خویش جنبه مذهبی ببخشد. مدرسه ها فقاهتی درین عصر نسبت به عصر صفوی رونق کمتری داشت با توسعه و گسترش ارتباط ها اقتصادی- سیاسی کشور ایران با کشورهای اسلامی در‌این زمان قضیه شناخت با فرهنگ وتمدن و فرهنگ وتمدن اروپایی آماده شد. « تأسیس مکتب دارالفنون و نشر نشریه، از اقدامات اساسی عصر حکومت قاجاریه میباشد. مکتب فوق، اول سعی فرهنگی دولت در جهت تأسیس مکتب ای برای یاددادن و تربیت متخصصان به شمار می آمد.

نقط ی اوج تکامل گشایش فضایی در عصر ی قاجار به چشم می‌خورد. تکامل سیلان و گشایش فضایی در مدرسه های این عصر به طور دورازشوخی ارتقاء یافته میباشد. راهکار های بکار گرفته گردیده برای ساخت‌و‌ساز گشایش و سیلان فضایی، چهار یا این که هشت مهتابی میباشد ( حیاطک ) که در طبقات بالای مکتب ،مسجد به چشم میخورد . طبقه ی همکف مسجد سید اصفهان کارکرد مسجد را دارااست.

و شبستان های زمستانی و تابستانی در سه سوی تراس مکان گرفته اند. حجره های مکتب بر روی شبستان های شرقی وغربی تشکیل شده اند . چهار مهتابی ( فضای حیاط مانند فارغ از سقف ) در جلوی حجره ها قرار دارا هستند. این مهتابی ها نوعی فرورفتگی های تبارک ساخت‌و‌ساز کرده اند که روءیت کرد کاربر را به عمق دور و بر اعتنا میدهد.

بادگیر گلشن دولت آباد

این بادگیر که بر روی عمارت هشتی گلشن تشریفات ترحیم مشهد دولت آباد جای‌دارد، با 33متر و 80 سانتی مترارتفاع، تحت عنوان بلندترین بادگیر در دنیا شناخته گردیده‌است.

این بادگیر هشت ضلعی به صورت منشور تاسیس شده است که در پایین آن حوضی قشنگ جای دارد.

کارکرد این آبگینه بسیار دیدنی میباشد. از طرفی گرد و غباری را که یاور باد وارد ساختمان می‌شود، جذب می نماید. از طرفی دیگر، معیار رطوبت و خنکی گوشه و کنار را ارتقا میدهد. از آنجایی که یزد در حیطه کویری قراردارد، اضافه کردن قدری رطوبت و خنکی به هوای باطن سازه، آن را مطبوع خیس می کند.

سالن طنبی
این سالن در غرب عمارت هشتی گلشن دولت آباد قراردارد و بادگیری مربعی صورت در بالای آن مشهود است در سمت غرب عمارت هشتی، عمارت طَنَبی گرانقدر و مجللی جای‌دارد که دارنده بادگیری مربع صورت و رو به گلشن میباشد.

در دو طرف سالن طنبی گلشن دولت آباد ، تالارها، صفه ها وشبستان هایی در یک طبقه قرار دارد که در و روزن های آن‌ها به طنبی گشوده میگردد. در تحت طنبی، پایین زمینی ژرف کنده اند که با دو پله راست به گلشن می پیوندد و از طرف جنوب با راهرویی به محوطه تحت بادگیر رابطه داراست.

دژ برازجان یا این که کاروانسرای مشیرالملک تشریفات ترحیم مشهد در سال 1251شمسی به دستور حاج میرزا ابوالحسن خان مشیرالملک با هزینه ای متساوی 41 هزار تومان ساخته شد معمار این ساختمان حاج محمد رحیم شیرازی آفریننده پل مشیر و کاروانسرای دالکی میباشد که به نحوه ماهرانه ای مبادرت به ایجاد کرد این سازه به مدل معماری اهل ایران عصر زندیه نموده است.

از سال 1311 خورشیدی که قشون نظامی به برازجان وارد شد کاروانسرای مشیرالملک محل قابل قبولی برای استقرار نظامیان شناخته شد. از سال 1335 با تغییرات و تعمیراتی، این سازه در مشت شهربانی قرار گرفت که از آن تحت عنوان زندان به کار گیری می‌شد. به همین برهان به دژ برازجان مشهور شد.

این کاروانسرای تاریخی کشور ایران در سال 1399 با پیگیری های مکرر رئیس به جا مانده فرهنگی بوشهر به جهت عنایت و قیمت آن تخلیه شد و در جهت کاربری فرهنگی و هنری این تاثیر تاریخی نوسازی های مایحتاج روی آن شکل گرفت. دژ برازجان در سال 1362 به شماره 1639 در فهرست اثر ها ملی میهن به تصویب رسید.

بام کاروانسرای مشیرالملک نیز با سنگ پهن تراشیده گردیده مفروش گردیده بود که به هنگام بارندگی آب باران توسط ناودان های سنگی که به روش جالبی درنظرگرفته شده بودند به خارج از کاروانسرا هدایت می شد.
در دیوار ضلع غربی کاروانسرا درب ورودی بسیار بزرگی از مال چوب جای دارد که روش ورودی مهم به ایوان کاروانسرا بوده میباشد.
در همین ضلع طبقه دوم کاروانسرای مشیرالملک وجود دارااست که به شاهنشین پر اسم و رسم میباشد.
در جلوی سلطان نشین یک ایوان نسبتاً کبیر رو به بیرون وجود داراست.

معروفترین راسته های بازار اکنون تشریفات ترحیم مشهد عبارتند از: بازار امیر، بازار کفاشان، بازار حرمخانه، یمن دوز بازار، بازار حلاجان، قیز بسطی بازار، بـازار سـراجان، راسته کهنـه، بـازار کـلاه دوزان، دلاله زن بازار،بازار صادقیه، بازار مسگران، بازار حاج محمد حسین، بازار مشیر، بازار صفی، بازار میر ابوالحسـن، رنگی بازار، بازارچه مشتریان (دوه چی)، بازارچه خیابان.

راسته بازار تبریز
راسته بازار جزء يكي از بزرگترين بازارچه هاي بازار تبريز میباشد. تيمچه ها و سراهاي متعـددي در اين بازار وجود دارااست كه محل عرضه بسياري از اقلام گزینه نياز عموم میباشد و از اين حيث بـه بازار ملي نيز آوازه داراست.

فضاهای خدماتی بازار بایستی به حافظه داشت که بازارها تک عملکردی نبوده اند و نقش آنان به ساخت و عرضه محصور نمی گردیده است . بازار های تاریخی قلب شهر بوده و براین اساس محل اشکال شغل های اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی و حتی ورزشی بوده اند از این کالبد . لازم این فعالیتها در بازار صورت می گرفته و در واقع با وجود آنها بازار بدون نقص می گردیده و نقش حقیقی و واقعی خویش را در شهر بازی می نموده است . درپی به معرفی برخی از این بناها می‌پردازیم.

راسته بلورفروشان بازارتبریز
بازار بلور فروشان (قيزبستي) پيش خیس مكان فروش بهترين وسايل شيشه اي از جملـه بلـور در سطح تبريز بوده میباشد. تيمچه ها و سراهاي آن مشتمل بر تيمچه فنـد فروشـان، تيمچـه مظفريـه، دالان بادام چي لر، دالان حاج شيخ، دالان ميرزا مهدي، سراي ميرزا مهدي و سـراي گرجيلـر (جورجيلر) مي گردد.

راسته حرمخانه بازار
از تيمچه ها و سراهاي بازار حرمخانه مي اقتدار به تيمچه سعديه، تيمچه هاشميه، سراي آلماني هاو سراي صاحب و مالک ديوان و ساختمان سنگي كلانتري ٨ کهن اشاره كرد.

شبستان
از سایر قسمتهای مسجد ملک کرمان تشریفات ترحیم مشهد بعـد از تراس ها، شبستان های مسجد میباشد که به دور تا بدور صحن و در حوالی حیاط قرار گرفته اند و هـرکـدام به نامی زیرا: امام حسن (ع)، آقا روضه خوان حسین فقید، آیت الله آقا سیدعلی مجتهد، امام موسى بن جعفر( ع)، میرزا اسماعیل و شبستان دیلمقانی موسوم و مشهورند. البته دارای شهرت ترین و اصلی ترین این شبستان ها ، به عبارتی شبستان امام حسن (ع) میباشد که بسیار دارای اهمیت میباشد.

محراب
سه محراب گچ بری شـده زیـبـا نیـز از سایر نمادهای معماری اسلامی اهل ایران مسجد ملک میباشند. که میان ۱۰۰ تا ۱۵۰ سال پیش از زمان سلجوقی احدات گردیده اند. آنچه که هنگام ورود به تراس، نظرهر بیننده ای را به خویش جلب اعتنا میکند، محراب باطن تراس میباشد که طاق آن منقش کاری گردیده و در دو طرف محـراب دو بادگیر گران قدر جای‌دارد که برای خنک نگه داشتن تراس در فصل‌تابستان ایجاد شده است.

ساختمان بلند آجری
ساختمان بلند آجری ضلع شمال شرقی مسجد ملک، از قسمتهای اساسی زمان سلجوقیان برجا باقیمانده که به ساختمان بلند سلجوقی دارای شهرت میباشد و شبیه ساختمان بلند های آجـری دیگری میباشد که از عهـد سلجوقی در نقاط دیگر جمهوری اسلامی ایران برجای ما‌نده میباشد. این ساختمان بلند در شمال شرق مسجد واقع و نصیب فوقانی آن فرو ریخته میباشد به نحوی که فقط ۶ متر از آن باقی‌مانده میباشد.