روضه خوان محمد بن طاهر ترکی فضلی (۱۲۹۲-۱۳۷۰ق) پر اسم و رسم به «محمد سَماوی نجفی» از مجتهدان، عالمان، قاضیان، ادیبان و شاعران شیعه در قرن چهاردهم هجری قمری. آوازه عمده سماوی به دلیل عشق زیاد وی به ورژن‌برداری کتاب‌های خطی و جمع کتاب ها معدود بوده و از این رو دارنده کتابخانه‌ای بی نیاز بوده میباشد. سماوی در ۱۳۷۰ق در نجف درگذشت. کتاب ابصار العین فی انصار الحسین با مسئله معرفی شهدای کربلا مشهورترین تاثیر تشریفات ترحیم مشهد اوست.
معاش‌طومار
محمد در ۲۷ ذی‌الحجه ۱۲۹۲ قمری(۱۲۵۴ش) در سماوه چشم به جهان گشود و به جهت به دنیاآمدن و سکونت درین حیطه به سَماوی آوازه یافت.[۱] وی در ده سالگی پدرش را از دست بخشید و برای دستیابی دانش و علم به نجف هجرت کرد. مبانی علم ها را از اساتید خویش که دارای شهرت‌ترین آنها روحانی شکر بن احمد بغدادی و روضه خوان عبدالدین معتوق قطیفی بودند، بهره برد. ریاضی ها را از آقا رضا اصفهانی فراگرفت و اصول فقه را از علی بن روحانی باقر جواهری، آقا رضا همدانی، سید محمد هندی، محمد طه نجف، محمدحسن مامقانی و روحانی الشریعه اصفهانی.[۲] وی از روضه خوان علی بن روحانی باقر جواهری، سید محمد هندی و سید حسن صدر، اذن اجتهاد داشت. سماوی تا سال ۱۳۲۲ق در نجف ماند و آنگاه به وطن خود برگشت و تا سال ۱۳۳۰ق(۱۲۹۱ش) در آنجا ماند.[۳]
درگذشت
محمد سماوی در ۲ محرم سال ۱۳۷۰ق(۱۳۲۹ش) درگذشت و در نجف[۴] در حجره شماره ۷ بقعه امام علی(ع) به خاک ودیعت شد.[۵]
عمل
شغل‌های روضه خوان محمد سماوی نجفی به‌این گستردن میباشد:
به بازه پنج سال تحت عنوان یک کدام از اعضای مجلس ولایت (شورای شهر) انتخاب شوید.
او سال‌ها تحت عنوان حکم کننده و حکم کننده شرع در بغداد و نجف اشتغال داشت و در تاثیر اختلاف با سید محمد صدر، از سمت خود گوشه گرفت.
عضویت در مجمع ملی عراق.[۶]
ورژن‌برداری کتاب
روضه خوان محمد سماوی بعد از گوشه‌گیری از قضاوت، به بازرسی، استنساخ و تألیف کتاب پرداخت. مهم ترین خصوصیت اورا همین شیفتگی به کتاب و کتابخانه بیان کرده‌اند، به سیرتکامل‌ای که از به عبارتی زمان جوانی به عده کتاب پرداخت و سال‌ها وقت خود را صرف یافتن کتاب ها خطی کم و توده کتاب‌های چاپی و منابع اساسی کرد. اکثری از کتاب‌های وی به خط خودش بود که حدود ۲۶۰ کتاب میباشد. اولیه کتابی که او به خط خود ورژن‌برداری نمود، کتاب مضامیر الامتحان سید مهدی قزوینی میباشد که سماوی در ۱۲ سالگی آن را استنساخ نموده است.[۷]
احداث کتابخانه
کتابخانه روضه خوان محمد سماوی نادرترین و سابق‌ترین کتاب‌ها را دارا بود. او منزل‌ای را در محله عماره خرید و طبقه دوم را به کتاب ها متعدد تخصیص اعطا کرد که بخشی از آن به خط خویش مؤلفان بود. او گروهی را استخدام کرد تا کتاب‌هایی را که نتوانسته بود ورژن‌ای از آن را بیابد برایش استنساخ نمایند و همینطور در یافتن و استنساخ بعضا مطالب به وی امداد نمایند. بخشی از کتاب ها دیگر سماوی دربرگیرنده کتاب‌های چاپی فارغ عراق بود مانند کتاب‌هایی که در «لِیدِن»[یادداشت ۱] و «بولاق»[یادداشت ۲] چاپ گردیده بود.
کتابخانه سماوی بعداز وفات وی به دخترش رسید و وقتی که در معرض فروش قرار گرفت، بعضی از بزرگان به فراهم نمودن کتاب‌های وی پرداختند. حدود ۴۵۰ کتاب خطی و صدها کتاب چاپی بوسیله کتابخانه آیت‌الله حکیم خریداری شد و اکثر اوقات دیوان‌های شعر نیز از کتابخانه‌های فردی راز درآورد.[۸]
اثرها
بعضا از اثر ها روحانی محمد سماوی عبارتند از:
«ابصار العین فی انصار الحسین»، مشهورترین تاثیر سماوی درباره یاران امام حسین(ع) مشتمل بر شهدا و مجروحان در رخداد کربلا و گذشته آن.
«الطلیعة فی شعراء الشیعة»،
«ظرفة الأحلام فیما نظم فی المنام»،
«الکواکب السماویة فی تفصیل القصیدة الفرزدقیه»
«شجرة الریاض فی مدح النّبی الفیاض.[۹][۱۰]
مجالی اللطف بارض الطف[۱۱]
پانویس
سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۲.
سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۲.
سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۲.
جهانبخش، روضه خوان محمد سماوی و کتابخانه‌اش، ۱۳۸۲ش.
فتلاوی، مشاهیر المدفونین، ۱۴۲۷ق،ص۳۰۳-۳۰۵.
جهانبخش، روحانی محمد سماوی و کتابخانه‌اش، ۱۳۸۲ش.
جهانبخش، روضه خوان محمد سماوی و کتابخانه‌اش، ۱۳۸۲ش.
جهانبخش، روضه خوان محمد سماوی و کتابخانه‌اش، ۱۳۸۲ش.
سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۴.
کحاله، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۹۷.
یادداشت
لیدن از شهرهای هلند میباشد که به باعث کالج کهنش شهرت علمی بلندی دارااست.
بولاق شهری خرد و بندری در قاهره که چاپخانه‌های اصلی در اوایل سده نوزدهم میلادی عمل کبیر‌ای در حوزه چاپ متن‌ها عربی، فارسی و ترکی داشته میباشد.
منابع
سماوی، محمد، سلحشوران طف، ترجمه عباس جلالی، قم، زائر، ۱۳۸۱ش.
جهانبخش، جویا، روحانی محمد سماوی و کتابخانه‌اش، مهر (فرهنگی، هنری، اجتماعی)، ۳۰ آذر ۱۳۸۲ - شماره ۲۹.
کحاله، قدمت، معجم المؤلفین، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
فتلاوی، کاظم عبود، مشاهیر المدفونین فی الصحن العلوی الشریف، قم، الاجتهاد، کشور‌ایران، ۱۴۲۷ق.
نبو
قاضیان شیعه
ابن برّاج • اسعد بن احمد طرابلسی • ابن متوّج • حکم دهنده نورالله شوشتری • سید ماجد بحرانی • محمد باقر مجلسی • محمد باقر آقا نجفی اصفهانی • علی بن حسن خنیزی • عبدالحسین تهرانی • محمد بن طاهر سماوی • محمد محمدی گیلانی • احمد جنتی
مراجع تبعیت شیعه • رجالیان شیعه • متکلمان شیعه • مفسران شیعه • فقیهان شیعه
منزلت‌ها:
قاضیان شیعه قرن ۱۴ (قمری)
مدفونان در نجف
شاعران شیعه قرن ۱۴ (قمری)
ادیبان شیعه ق
روضه خوان محمد بن طاهر ترکی فضلی (۱۲۹۲-۱۳۷۰ق) پر اسم و رسم به «محمد سَماوی نجفی» از مجتهدان، عالمان، قاضیان، ادیبان و شاعران شیعه در قرن چهاردهم هجری قمری. آوازه عمده سماوی به دلیل عشق زیاد وی به ورژن‌برداری کتاب‌های خطی و جمع کتاب ها معدود بوده و از این رو دارنده کتابخانه‌ای بی نیاز بوده میباشد. سماوی در ۱۳۷۰ق در نجف درگذشت. کتاب ابصار العین فی انصار الحسین با مسئله معرفی شهدای کربلا مشهورترین تاثیر تشریفات ترحیم مشهد اوست.
معاش‌طومار
محمد در ۲۷ ذی‌الحجه ۱۲۹۲ قمری(۱۲۵۴ش) در سماوه چشم به جهان گشود و به جهت به دنیاآمدن و سکونت درین حیطه به سَماوی آوازه یافت.[۱] وی در ده سالگی پدرش را از دست بخشید و برای دستیابی دانش و علم به نجف هجرت کرد. مبانی علم ها را از اساتید خویش که دارای شهرت‌ترین آنها روحانی شکر بن احمد بغدادی و روضه خوان عبدالدین معتوق قطیفی بودند، بهره برد. ریاضی ها را از آقا رضا اصفهانی فراگرفت و اصول فقه را از علی بن روحانی باقر جواهری، آقا رضا همدانی، سید محمد هندی، محمد طه نجف، محمدحسن مامقانی و روحانی الشریعه اصفهانی.[۲] وی از روضه خوان علی بن روحانی باقر جواهری، سید محمد هندی و سید حسن صدر، اذن اجتهاد داشت. سماوی تا سال ۱۳۲۲ق در نجف ماند و آنگاه به وطن خود برگشت و تا سال ۱۳۳۰ق(۱۲۹۱ش) در آنجا ماند.[۳]
درگذشت
محمد سماوی در ۲ محرم سال ۱۳۷۰ق(۱۳۲۹ش) درگذشت و در نجف[۴] در حجره شماره ۷ بقعه امام علی(ع) به خاک ودیعت شد.[۵]
عمل
شغل‌های روضه خوان محمد سماوی نجفی به‌این گستردن میباشد:
به بازه پنج سال تحت عنوان یک کدام از اعضای مجلس ولایت (شورای شهر) انتخاب شوید.
او سال‌ها تحت عنوان حکم کننده و حکم کننده شرع در بغداد و نجف اشتغال داشت و در تاثیر اختلاف با سید محمد صدر، از سمت خود گوشه گرفت.
عضویت در مجمع ملی عراق.[۶]
ورژن‌برداری کتاب
روضه خوان محمد سماوی بعد از گوشه‌گیری از قضاوت، به بازرسی، استنساخ و تألیف کتاب پرداخت. مهم ترین خصوصیت اورا همین شیفتگی به کتاب و کتابخانه بیان کرده‌اند، به سیرتکامل‌ای که از به عبارتی زمان جوانی به عده کتاب پرداخت و سال‌ها وقت خود را صرف یافتن کتاب ها خطی کم و توده کتاب‌های چاپی و منابع اساسی کرد. اکثری از کتاب‌های وی به خط خودش بود که حدود ۲۶۰ کتاب میباشد. اولیه کتابی که او به خط خود ورژن‌برداری نمود، کتاب مضامیر الامتحان سید مهدی قزوینی میباشد که سماوی در ۱۲ سالگی آن را استنساخ نموده است.[۷]
احداث کتابخانه
کتابخانه روضه خوان محمد سماوی نادرترین و سابق‌ترین کتاب‌ها را دارا بود. او منزل‌ای را در محله عماره خرید و طبقه دوم را به کتاب ها متعدد تخصیص اعطا کرد که بخشی از آن به خط خویش مؤلفان بود. او گروهی را استخدام کرد تا کتاب‌هایی را که نتوانسته بود ورژن‌ای از آن را بیابد برایش استنساخ نمایند و همینطور در یافتن و استنساخ بعضا مطالب به وی امداد نمایند. بخشی از کتاب ها دیگر سماوی دربرگیرنده کتاب‌های چاپی فارغ عراق بود مانند کتاب‌هایی که در «لِیدِن»[یادداشت ۱] و «بولاق»[یادداشت ۲] چاپ گردیده بود.
کتابخانه سماوی بعداز وفات وی به دخترش رسید و وقتی که در معرض فروش قرار گرفت، بعضی از بزرگان به فراهم نمودن کتاب‌های وی پرداختند. حدود ۴۵۰ کتاب خطی و صدها کتاب چاپی بوسیله کتابخانه آیت‌الله حکیم خریداری شد و اکثر اوقات دیوان‌های شعر نیز از کتابخانه‌های فردی راز درآورد.[۸]
اثرها
بعضا از اثر ها روحانی محمد سماوی عبارتند از:
«ابصار العین فی انصار الحسین»، مشهورترین تاثیر سماوی درباره یاران امام حسین(ع) مشتمل بر شهدا و مجروحان در رخداد کربلا و گذشته آن.
«الطلیعة فی شعراء الشیعة»،
«ظرفة الأحلام فیما نظم فی المنام»،
«الکواکب السماویة فی تفصیل القصیدة الفرزدقیه»
«شجرة الریاض فی مدح النّبی الفیاض.[۹][۱۰]
مجالی اللطف بارض الطف[۱۱]
پانویس
سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۲.
سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۲.
سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۲.
جهانبخش، روضه خوان محمد سماوی و کتابخانه‌اش، ۱۳۸۲ش.
فتلاوی، مشاهیر المدفونین، ۱۴۲۷ق،ص۳۰۳-۳۰۵.
جهانبخش، روحانی محمد سماوی و کتابخانه‌اش، ۱۳۸۲ش.
جهانبخش، روضه خوان محمد سماوی و کتابخانه‌اش، ۱۳۸۲ش.
جهانبخش، روضه خوان محمد سماوی و کتابخانه‌اش، ۱۳۸۲ش.
سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۴.
کحاله، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۹۷.
یادداشت
لیدن از شهرهای هلند میباشد که به باعث کالج کهنش شهرت علمی بلندی دارااست.
بولاق شهری خرد و بندری در قاهره که چاپخانه‌های اصلی در اوایل سده نوزدهم میلادی عمل کبیر‌ای در حوزه چاپ متن‌ها عربی، فارسی و ترکی داشته میباشد.
منابع
سماوی، محمد، سلحشوران طف، ترجمه عباس جلالی، قم، زائر، ۱۳۸۱ش.
جهانبخش، جویا، روحانی محمد سماوی و کتابخانه‌اش، مهر (فرهنگی، هنری، اجتماعی)، ۳۰ آذر ۱۳۸۲ - شماره ۲۹.
کحاله، قدمت، معجم المؤلفین، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
فتلاوی، کاظم عبود، مشاهیر المدفونین فی الصحن العلوی الشریف، قم، الاجتهاد، کشور‌ایران، ۱۴۲۷ق.
نبو
قاضیان شیعه
ابن برّاج • اسعد بن احمد طرابلسی • ابن متوّج • حکم دهنده نورالله شوشتری • سید ماجد بحرانی • محمد باقر مجلسی • محمد باقر آقا نجفی اصفهانی • علی بن حسن خنیزی • عبدالحسین تهرانی • محمد بن طاهر سماوی • محمد محمدی گیلانی • احمد جنتی
مراجع تبعیت شیعه • رجالیان شیعه • متکلمان شیعه • مفسران شیعه • فقیهان شیعه
منزلت‌ها:
قاضیان شیعه قرن ۱۴ (قمری)
مدفونان در نجف
شاعران شیعه قرن ۱۴ (قمری)
ادیبان شیعه ق
راهنمای آمادهسازی مسجد یا سالن برای مراسم ترحیم؛ از چیدمان تا امکانات رفاهی